بررسی رابطه دینداری و احساس امنیت در فضاهای شهری و روستایی (مورد مطالعه: شهرستان کوهدشت)

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه اصفهان

3 دانشجوی دکتری دانشگاه علّامه طباطبایی

4 دانشجوی کارشناس ارشد دانشگاه تهران

5 دانشجوی کارشناس ارشد دانشگاه پیام نور ساری

چکیده

با توجه به اینکه مهمترین هدف متخصصان و مسؤولان شهری ایجاد رفاه و آسایش شهروندان است، به همین علت، لذا احساس امنیت از مهمترین مقولات مورد توجه متخصصان برنامه‌ریزی شهری و علوم اجتماعی در چند دهة گذشته بوده است. گستره احساس امنیت در افراد، متأثر از عوامل متعددی است که یکی از مهمترین این عوامل دینداری و سطح اعتقادات فرد است که عاملی مهم در افزایش سطح احساس امنیت فرد در هنگام حضور در شرایط سخت و مکان‌های ناامن تلقی می‌شود. هدف این مقاله، بررسی روابط ابعاد دینداری با متغیرهای احساس امنیت در سطح شهرستان کوهدشت است. بدین منظور برای بررسی روابط ابعاد دینداری و احساس امنیت از روش تحقیق توصیفی– تحلیلی استفاده و داده‌های مورد نظر از منابع اسنادی و روش پیمایشی با انتخاب 400 نمونه تصادفی در 2 شهر و 10 روستای شهرستان کوهدشت جمع‌آوری و تحلیل شده است. دینداری در پنج بُعدِ فکری، اعتقادی، مناسکی، تجربی و پیامدی و احساس امنیت در سه بخش احساس امنیت عمومی، رضایت از مسؤولان امنیتی و ترس از انواع فضاهای شهری و روستایی سنجش شده است. یافته­های تحقیق حاکی از وجود همبستگی معنادار بین اکثر ابعاد دینداری با متغیرهای احساس امنیت است. همچنین، نتایج بررسی‌ها نشان‌دهنده این نکته است که ابعاد دینداری بیشترین ارتباط را با متغیر ترس از انواع فضاهای شهری و روستایی دارند. با توجه به یافته‌های تحقیق، ضرورت توجه به اصول و شعائر اسلامی و گسترش برنامه‌های مذهبی و فرهنگی به منظور افزایش سطح احساس امنیت مردم بیش از پیش احساس می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Investigation of the Relationship between Religiosity and Sense of Security in Urban and Rural Areas , Case Study: Koohdasht County

نویسندگان [English]

  • Ahmad Pourahamd 1
  • Mahmoud Eyvazlu 2
  • Mahbobeh Hamed 3
  • Davoed Eyvazlu 4
  • Fereshteh Rezaei 5
1 Professor, Department of Geography, University of Tehran, Iran
2 PhD. Student, University of Isfahan, Iran
3 PhD Student, University of Allame Tabatabayi, Iran
4 M.A. Student, University of Tehran, Iran
5 M.A. Student, University of Payame Noor, Sari, Iran
چکیده [English]

As the most important goal of experts and city officials is creating the welfare of citizens, the sense of security has been the most important issue of interest to specialists in urban planning and social sciences in the past few decades. Sense of security in people is affected by several factors; one of the most important factors is the religiosity and people’s religious beliefs; that is the important factor in increasing the person's sense of security when facing with difficult situations and unsafe places. In this paper, the relationship between religious dimensions with variables of sense of security in the Koohdasht County has been studied. In order to examine the relationship between religious dimensions and sense of security a descriptive – analytical research method has been used and data has been collected and analyzed from library resources, also through survey methods by selecting 400 random samples in 2 cities and 10 villages in Koohdasht County. Religion has been assessed in 5 dimensions of, thought, belief, ritual, experiential and outcomes and  sense of security has been assessed in 3 sections consisting of sense of public safety, satisfaction from security authorities, and the fear of urban and rural spaces. The research results indicate that there is a significant correlation between most dimensions of religion and variables of sense of security. Also, results indicate that religious dimensions have the highest correlation with fear of urban and rural spaces variable. According to research findings, the necessity of paying attention to principles and Islamic practices and the spread of religious and cultural programs in order to enhance people's sense of security has been felt more than before.

کلیدواژه‌ها [English]

  • religion
  • Sense of Security
  • urban and rural spaces
  • Koohdasht County

1-              امیر کافی، مهدی. (1388).«بررسی احساس امنیت و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی شهر تهران)»، فصلنامه تحقیقات علوم اجتماعی ایران، شماره اول.

2-                   احمدی، علی. (1384). «جغرافیای فرهنگی»، دو فصلنامه معارف اسلامی و حقوق، ش 19، پاییز 1383 تا تابستان 1384.

3-                   باجپایی، کانتی. (1384). امنیت انسانی: مفهوم و سنجش، تألیف و ترجمه: شیبانی. صابر، تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، معاونت امور اداری، مالی و منابع انسانی، مرکز مدارک علمی، موزه و انتشارات.

4-                   بیات، بهرام.(1388). جامعه شناسی احساس امنیت، تهران: انتشارات امیر کبیر.

5-                   پناهی، محمد‌حسین؛ فریبا، شایگان. (1386). «اثر میزان دینداری بر اعتماد سیاسی»، فصلنامه علوم اجتماعی (دانشگاه علامه طباطبایی)، تهران، ش 37 .

6-                   پوراحمد، احمد. (1386). قلمرو و فلسفه جغرافیا، انتشارت دانشگاه تهران، چاپ دوم.

7-                   تری، جردن؛ راونتری، لستر. (1380). مقدمه‌ای بر جغرافیای فرهنگی، ترجمه سیمین تولایی و محمد سلیمانی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

8-                   چراغی، مونا؛ حسین، مولوی. (1385). «رابطة بین ابعاد مختلف دینداری و سلامت عمومی در دانشجویان دانشگاه اصفهان»، مجله پژوهش‌های تربیتی و روانشناختی، ش 6.

9-                   خلیلی، رضا. (1381).«مهاجرت نخبگان، پدیده‌ای اجتماعی یا موضوع امنیت ملی»، تهران:فصلنامهمطالعاتراهبردی، سال پنجم، شماره دوم.

10-                دلاور، علی. (1384). ساخت و هنجاریابی شاخص های احساس امنیت در تهران، مرکز تحقیقات کاربردی طرح و برنامه ناجا.

11-                ربانی، رسول؛ زهرا، طاهری. (1388). «تبیین جامعه‌شناختی میزان دین‌داری و تاثیر آن بر سرمایة اجتماعی در بین ساکنان شهر جدید بهارستان اصفهان»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، پاییز و زمستان 88.

12-                 زاده‌علی، داود. (1388). «حقوق و تکالیف متقابل مردم و حکومت از دیدگاه اسلام(11)»، نشریه پیام انقلاب، ش30.

13-                سراج زاده، سید حسین. (1377). «نگرش‌ها و رفتارهای دینی نوجوانان تهران و دلالت آن بر نظریه سکولار شدن»، نمایه پژوهش، ش 7و8.

14-                شهابی، سیامک. (1382). بررسی اولویت‌های ارزشی جوانان روستایی و عوامل مؤثر بر آن، اصفهان: گروه تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، ج 1و2.

15-                عابدی، احمد؛ علیرضا شواخی؛ مریم تاجی. (1387). رابطة بین ابعاد دینداری با شادی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه شهر اصفهان، دو فصلنامه مطالعات اسلام و روان شناسی، سال اول، ش ۲، بهار و تابستان ۱۳۸۷.

16-                علوی، سیدسلمان؛ مرتضی ثابت‌قدم ؛ سیامک امانت؛ زهره نورایی؛ اعظم حسینی. (1387). نقش مذهب در کاهش پرخاشگری، مجله روان‌شناسی و دین، سال اول، ش 4.

17-                عمید، حسن. (1376). فرهنگ فارسى، تهران: انتشارات امیرکبیر.

18-                فوکویاما، فرانسیس. (1379).  پایان نظم: بررسی سرمایه اجتماعی و حفظ آن، ترجمه: توسلی، غلام، تهران: نشر جامعه ایران.

19-                کتابی، محمود و همکاران. (1383). دین، سرمایه اجتماعی و توسعه اجتماعی- فرهنگی،مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان، جلد هفدهم، ش 2.

20-                کلانتری، خلیل. (1387). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی اقتصادی (با استفاده از نرم افزار SPSS)، فرهنگ صبا، تهران.

21-                کلمنتس، کوین. (1384). بهسوییکجامعهامن، ترجمه‌ محمدعلی قاسمی، انتشارات مطالعات راهبردی، سال هشتم، ش 2.

22-                معین، محمد. (1381). فرهنگفارسىمعین، چاپ هشتم، انتشارات امیرکبیر.

23-                موحد، مجید؛ احمد، نوبخت. (1387). «رابطه دینداری و گرایش به جهانی شدن در میان کارکنان منطقه ویژه انرژی پارس»، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره بیست و هفتم، شماره اول، بهار 1387.

24-                میر خلیلی، سید محمود. (1387). «توسعه شهرها و ضرورت پیشگیری وضعی از بزهکاری»، فصلنامه حقوق، دوره 38، ش 3، پاییز87.

25-                نبوی، سید عبدالحسین؛ علی‌حسین، حسین زاده؛ سیده هاجر حسینی. (1388). «بررسی تاثیر پایگاه اجتماعی- اقتصادی و هویت قومی بر احساس امنیت اجتماعی»، فصلنامه دانش انتظامی، سال دهم، شماره دوم.

26-                نوید‌نیا، منیژه. (1382). «درآمدی بر امنیت اجتماعی»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، ش 19، بهار 1382.

27-                نوید‌نیا، منیژه. (1385). «گفتمانی پیرامون امنیت اجتماعی»، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره چهارم و پنجم، بهار 1385.

28-                ورسلی، پیتر. (1379). نظم اجتماعی در نظریه‌های جامعه شناسی، ترجمه سعید معید فر، تهران: انتشارات تبیان.

29-                همیلتون، ملکم. (1377).جامعه‌شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر تبیان.

30-               Berggren. N ,  Bjørnskov . C . (2011) .Is  the  importance  of  religion  in  daily  life  related  to  social  trust? :Cross-country  and  cross-state  comparisons. Journal  of  Economic  Behavior  &  Organization,  80 (2011) 459–  480.

31-               Demerath III, N.J., (2003). Civil society and civil religion as mutually dependent. In: Dillon, M. (Ed.),Handbook of the Sociology  of  Religion.  University  OfCambridgePress,Cambridge,UK,pp.348–358.

32-               Ellwood, A. (1993), The Social Function of Religion, The American Journal of Sociology. Vol 19. PP 289- 307.

33-               Glanter.  M,  Larson . D,  Rubenstone, T. (2000). The Impact of Evangelical Belief on Clinical Practice, American Journal of Psychiatry.

34-               Graham, J. & Haidt, J. (2010), Beyond Beliefs: Religions Bind Individuals into Moral Communities. Personality and Social Psychology Review, 14, 140-150.

35-               Kishimoto, H. (1961), An Operational Definition of Religion, Numen Vol 8, Fasc 3.PP 239- 309.

36-               Loren. G, Karl. A. (2003). The Remarkable Health and Longevity Benefits of Participating Regularly in a Community of Faith Environment Health Prospect.

37-               Ruffle.  B.J.,  Sosis,  R.H.,  (2007).  Does  it  pay  to  pray?  Evaluating  the  economic  return  to  religious  ritual.  B.E.  Journal  of  Economic  Analysis  and  Policy:  Contributions 7,  Article  18.

38-               Saudia. T.L, Kinnery M. R, Brown. K. C. (1991). Health Locus of Control and Helpfulness of Prayer.

39-               Yesseldky, R, Matheson, K. & Anisman, H. (2010), Religiosity as Identity: Toward an Understanding of Religion From a Social Identity Perspective. Personality and Social Psychology Review, 14, 60–71.