مطالعه مقایسه‌ای ویژگی‌های شخصیتی و جمعیت‌شناختی رانندگان متخلف و غیرمتخلف شهراصفهان (پس از اجرای قانون جدید راهنمایی و رانندگی 1390)

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

2 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

چکیده

  پژوهش حاضر به منظور بررسی و مقایسه پنج عامل بزرگ شخصیت و ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (دموگرافیک) بین رانندگان متخلف و غیرمتخلف در شهر اصفهان  به طور علّی – مقایسه‌ای انجام شد. تعداد نمونه‌ها که به طور در دسترس انتخاب شده، متشکل از 300 نفر در دو گروه 150 نفره از رانندگان متخلف و غیرمتخلف بودند که در شهر اصفهان به مدت حداقل سه سال رانندگی کرده بودند. برای سنجش پنج عامل بزرگ شخصیتی  از پرسشنامه فرم کوتاه نئو (NEO-FFI) و برای سنجش ویژگی‌های شخصیتی  از پرسشنامه دموگرافیک (سن، جنس، سال‌های تحصیلات رسمی، وضعیت تأهل و سطح اقتصادی، نوع خودرو و سال‌های تجربه رانندگی) استفاده شده است. پس از کنترل متغیرهای جمعیت‌شناختی، برای مقایسه ویژگی‌های شخصیتی (پنج فاکتور شخصیت) رانندگان متخلف و قانون مدار از آزمون t  مستقل دوگروهی (همراه با آزمون بررسی همسانی واریانس‌ها- لوین) استفاده شده است. در ویژگی‌های شخصیتی روان رنجور خویی، برون گرایی و با وجدان بودن تفاوت معنادار آماری بین دو گروه حاصل شد،  اما بین گروه‌های رانندگان متخلف و غیرمتخلف از نظر گشودگی به تجربه و توافق‌پذیری تفاوت معناداری وجود نداشت. به منظور بررسی تفاوت نسبت افراد غیرمتخلف و متخلف با توجه به نوع خودرو، سطح تحصیلات، سطح اقتصادی، تأهل و جنسیت  از آزمون خی دو استفاده شده است برای مقایسه میانگین سنی رانندگان غیر متخلف و متخلف از آزمون  tمستقل دوگروهی (همراه با آزمون بررسی همسانی واریانس‌ها- لوین) استفاده شده است. در ویژگی‌های جمعیت شناختی نتایج بدین شرح است : بین نوع خودرو و جنسیت  در رانندگان متخلف و غیرمتخلف تفاوت وجود نداشت، اما بین میانگین سنی، سطح تحصیلات و سطح اقتصادی  وضعیت تأهل رانندگان غیرمتخلف و متخلف تفاوت به دست آمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparing Personality Characteristics and Demographic Factors of Lawbreaking and Law Observing Drivers in Isfahan

نویسندگان [English]

  • Maryam Shojaei 1
  • Seyed Hamid Atashpour 2
1 M.A. Science and Research Branch, Islamic Azad University, Khorasgan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Khorasgan, Iran
چکیده [English]

The present research was conducted to investigate and compare five major personality factors among law breaking and law observing drivers in Isfahan. The sample consisted of 300 drivers divided into two groups, 150 lawbreaking and 150 law observing ones who had been driving in Isfahan for at least three years. To test and evaluate the five major personality characteristics (neuroticism, extroversion, openness to experience, agreeableness and conscientiousness) short Form (NEO-FFI) Questionnaire was used.   After controlling demographic variables, using MANOVA in the two lawbreaking and law observing groups the following results were obtained: based on personality traits of neuroticism (P≤0.01), extroversion (P≤0.01 (and conscientiousness (P≤0.05), the difference between the two groups was statistically significant but there was no significant difference between lawbreaking and law observing drivers in terms of flexibility and openness to experience, (P> 0.05).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Traffic Violators
  • The Major Five Personality Factors
  • Demographic Factors

1-             احمدی، علی اصغر. (1371). روان‌شناسی شخصیت از دیدگاه اسلامی، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.

2-             احمدی، سیروس. (1389). «بررسی تأثیر عامل خودرو بر تخلف رانندگی». فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، سال پنجم، ش 17، صص 82-73.

3-             اسماعیلی، علی رضا و میکائیلی، ناصر. (1389). «بررسی رابطه بین سطح رفاه اقتصادی و تخلفات رانندگی»، فصلنامه  مطالعات مدیریت ترافیک، سال پنجم، ش 18، صص 18-1 .

4-             افروز، غلامعلی. (1380). «مبانی روان‌شناختی رفتارهای تهاجمی در رانندگی»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس مدیریت ترافیک، تهران: دبیرخانه دائمی کنفرانس مدیریت ترافیک، ص 15-21.

5-             باشگاه خبرنگاران. (1390). مرگ و میر حوادث جاده‌ای، آرشیو خبری، قابل دسترسی در  http://www.yjc.ir/portal/News D=457459

6-             بشارت، محمدعلی. (1386). «بررسی رابطه ابعاد شخصیت و هوش هیجانی»، مطالعات تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، 2: 80-93.

7-             پاکدین امیری، علیرضا و پاکدین امیری، مرتضی. (1390). «شناسایی و رتبه‌بندی عوامل رفتار فردی مؤثر بر کاهش تخلفات رانندگی با استفاده از الگوریتم تاپسیس»، فصلنامه علمی پژوهشی راهور، سال 8، ش 9 ، صص79-90.

8-             پروین، عزیز. 1387. رابطه سازه‌های پنج عاملی شخصیت با تعهد سازمانی در معلمان مدارس راهنمایی و دبیرستان شهر اسلام اباد غرب، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

9-             پروین،  لورنس و جان الیور. (2001)، شخصیت نظریه و پژوهش. ترجمه جوادی و کدیور، تهران: آییژ.

10-         حسینی، سید رضا . (1380). «اصلاح فرهنگ ترافیکی با اجتماعی کردن مجدد بزرگسالان»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس مدیریت ترافیک، تهران: دبیرخانه دائمی کنفرانس ترافیک، ص 22-61.

11-         حق شناس، حسن و غفاری. (1387). بررسی مجموعه آزمون‌های عصب – روان شناختی در تشخیص رانندگان اتوبوس بین شهری متخلف و شایسته، مجله روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران، ش14:(438-428).

12-          حق شناس، حسن. (1388). روان شناسی شخصیت، شیراز: دانشگاه علوم پزشکی .

13-         حق شناس، حسن؛ حسینی، ماریه؛ جمشیدی، معصومه و عزیزی، حمیدرضا. (1389). رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و رفتار رانندگی در شیراز، فصلنامه علمی ترویجی  راهور، سال هفتم، ش نهم.

14-         حقایق، سید عباس و عریضی، حمید رضا. (1388). «رابطه تیپ‌های پرخاشگری بر پایه نظریه کارن هورنای با رفتارهای منفی و مثبت رانندگی و رخداد سوانح»، مجله روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران، سال پانزدهم، ش 1، صص80-85.

15-         خرسندی، فهیمه. (1386). رابطه الگوی پنج عاملی شخصیت و راهبرهای یادگیری خود تنظیمی و موفقیت تحصیلی در دانش آموزان دختر وپسر شهر اصفهان در سال 87-1386، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان.

16-         سلامت نیوز. (1390). حوادث جاده‌ای، قابل دسترسی در :   http://www.Salamat news.com

17-         شاکری نیا، ایرج .(1388). «رابطه ویژگی‌های شخصیتی، سلامت روان و پرخاشگری با عادات رانندگی در رانندگان پر خطر (رانندگی هجومی)»، طلوع بهداشت، دوره 8 (سومین کنفرانس سراسری رفتارهای پر خطر) .

18-         شفیعی مقدم، پروین. (1385). بررسی روند حوادث ترافیکی در ایران و جهان و عملکرد هلال احمر بر اساس مدل ماتریس، ماهنامه علمی تخصصی ناجا، 15:37-40 .

19-         شیخی، محمد تقی. (1379). «جامعه قانونمند زمینه‌ساز نظم روانی – اجتماعی (تحلیلی از دیدگاه جامعه‌شناسی )»، مجموعه مقالات همایش نظم و دانش، تهران : معاونت اجتماعی ناجا .

20-         شیر محمدی، ح. (1385). مجموعه مقالات همایش ملی ترافیک شهری، اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان: 91-98.

21-         عریضی، حمید رضا و حقایق، سید عباس. (1388). «ویژگی‌های روان سنجی پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر»،  فصلنامه پایش، سال نهم، ش 1،  صص21-28.

22-         فراهانی، محمدنقی و کثیرلو، یدالله. ( 1385). «مقایسه پنج عامل بزرگ شخصیت رانندگان متخلف و غیرمتخلف در شهر تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز .

23-         فردوسی، طیبه؛ صرامی، غلامرضا و رستمی، علیرضا. (1389). «مطالعه مقایسه‌ای عوامل روان‌شناختی مؤثر در تصادفات رانندگی بر حسب جنسیت راننده»،  فصلنامه زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان )، دوره 8، ش 4، صص 157-141.

24-         فردوسی، طیبه و احمدی، علی اصغر. (1390). « بررسی مقایسه‌ای شخصیت رانندگان تصادفی و غیرتصادفی»، مطالعات روان‌شناختی، دوره 7، ش2، صص85-103 .

25-         فریبرز، فرزین. (1379). «مدل سازی تخلفات رانندگی به کمک دوربین‌های نظارت تلویزیونی»، تازه‌های ترافیک، شماره بهار، صص5- 22 .

26-         محمدی، ز. (1387). پنج عامل بزرگ شخصیت و سبک رهبری با بهره وری خدمات آموزشی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان.

27-         مردی، صفر. (1385). «بررسی  رابطه بین تحصیلات و آشنایی  با قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی»، فصلنامه دانش انتظامی، سال هشتم، شماره چهارم، صص 43-56 .

28-         نوابی، ندا و مهران فرد، ناصر. (1385). «ریشه‌های روان شناختی حوادث»، ماهنامه علمی تخصصی ناجا، 14 : 19-21.

29-         واعظی نژاد، ح.  (1379).  « نقش  آموزش‌های همگانی در ایجاد امنیت فردی و خانوادگی (خود کنترل )»، مجموعه مقالات همایش نظم و دانش، تهران : معاونت اجتماعی ناجا.

30-         هاشمیان، کیانوش؛ صابری و هایده، بهادری. (1389). مقایسه  ویژگی‌های شخصیتی رانندگان پرخطر وعادی (مورد مطالعه : شهر تهران )، فصلنامه مطالعات مدیریت ترافیک، سال پنجم، ش 18، صص71-83.

31-         یعقوبی، حمید. (1380). «نقش فاکتورهای انسانی در تصادفات ماشین در ایران»، فصلنامه اندیشه ورفتار، 6 : 60 -67.

32-        Arnett, J.J. Offer, D., & Fine, M.A. (1997). Reckless driving in adolescence: state and trait factors. Accident Analysis & Prevention , N.29, pp:57-63.

33-        Benfield, J .A., Szlemko, W.J., Bell. (2007). Driver personality & anthropomophic attributionof vehicle personality relate to reported aggressive driving tendencies. Personality & Indidual Differences, N. 42, pp: 247-258.

34-        Bone, S.A., Mowen, J. (2006). Identifying traits of aggressive & distracted drivers:A hierarchi cal trait model approach. Journal of Consumer Behavior, N.5 , pp:454-464.

35-        Booth-Kewley S., Vickers, R.R. (1994). Association between major domains of personality & health behavior. Journal of Personality and Individual Difference ,N. 41,pp: 403-415.

36-        Carlson, K. Cooper, R.E. (1974). A preliminary  investigation of isk behavior in the real world.  Personality and Social Psychology Bulletin , 1, 7-9.

37-        Cellar, D.F., Nelson Z.C. & York, C.M. (2000). The five factormodel & driving behavior.Personality & involvement in vehicular accidents, Psychological  Rep, N. 86 , pp:454-456.

38-        Chliaoutkis,  J.E., Darvin, Demakakos, P. (1999). The impact of young driver’s life style on their road traffic accident risk in the greater Athens area. Accident Analysis & Prevention, N. 33(771-780).

39-        Court, B.A.B.,Talley, A., Benjamin A.J., (2006). Personality & aggressive behavior  under provoking & neural conditions :A meta –analytic review. Psychological Bulletin. 132, 751-777.

40-        Deffenabacher,  J.l., Richards T., Filetti L.B., Lynch, R.S. (2005). Angry drivers: A test of stste –trait theory.Violence & Victims ,N. 20,pp:455-469.

41-        Dewar, R. Paul,O. (2007). Human Factors in Traffic Safety Second Edition . Lawyer & Judge Publi shing  Company .

42-        Durkheim , E .(1964). The division  of labor in society . New York :Free Press.

43-        Elander, J. West, R. French, D. (1993). Behavioral correlates of individual differences in road traffic crash risk: An exanination of methods & finding. Psychological Bulletin, N. 113, pp:279-294.

44-        Evance, L. (2004). Traffic safety: science serving society. Bloom field Hills : Michigan.

45-        Glendon , A.I. & Sutton,  D. C.(2005). Observing  motorway driving violations. In Contemtemporary Issues In Road  User Behavior And Traffic Safety , D.A . Hennessey &D.L.Wie snthal (Eds.),pp.81-100(New York : Nova Science ).

46-        Glendon, A.I. (2007). Driving violations observed , an Australin study. Ergonomics.  Vol 50 , N.8, pp1159-1182.

47-        Inversen, H., Rundmo, T. (2002). Personality. risky driving & accident involvement among Norwegian drivers. Personality & Individual Differences. N.33, pp: 413-428.

48-        Jaeger,  L. & Lassaree, S. (2000). The tag – 7 model for France. In Gaudry , M & Lassare S. Structural road accident models. Oxford: Pergamon.

49-        Jonah, B.A. (1997). Sensation seeking &risky driving. A review and synthesis of the literature. Accident analysis & prevention, 29,651-665.

50-        Lajunen, T. (1997). Personality factors , driving style & traffic safety. Helsinki: Department of Psychology , Traffic Research Unht , University of Helsinki , Finland.

51-        Lajunen, T.  Parker, D. & Summala, H. (2004). The Manchester driver behavior questionair:a cross cultural study .  Accident Analysis & Prevention , N:36, PP:231-238.

52-        Leva, D., Hershkovitz , E., & Yechiam, E. (2007). Decision making & personality in traffic offender: Four study of Israeli drivers. A technion -Israeli institue of technology

53-        Lewin, K. (1982). Driver training: A perceptual –motor skill approach. Ergonomic. N. 25, pp: 917 -929.

54-        Miles, D.E. & Johnson, G. L. (2003). Agressiv driving behaviors:Are there psychological attitudinal predicators? Transportation Research. Part F:Traffic Psycho. Behav. N.6, pp:147-161.

55-        Musher ,S.(1992).Trouble with  triad, far eastern economic review.

56-         Nettler , G.(1984). Explaining Crime . New York : Mc  Graw – Hill.

57-        Owsley, C., Mc. Gwin, Mc. & Neal S.F. (2003). Impact of impulsiveness, venturesome, and empathy on driving older adults. Journal of Safety Research . N. 34 , pp:333-359.

58-        Özkan, T. (2006). The regional differences between countries in traffic

 safety: A Cross- Cultural Study &Turkish case. University of Helsinki Helsing.

59-        Ozkan, T. Lajunen, T. Chliaoutkis, J. Parker, D. & Summala, H. (2006). Cross-cultural  differences in driving behaviors: A comparison of six  countries. Transportation  Research   Part.  No. 9 ,pp:227-242.

60-        Parker, D., Mc Donald, L., Rabbit, P. et al. (2000). Elderly drivers & their accidents: the aging driver questionaire. Accident  &  Prevention. N. 32, pp: 751-759.

61-        Parker, D., Stardling, S.G. (2001). Influenceing driver attitudes & behaviors. DETR, Road Safety Report , N. 17 ,  available at www. dtlr.gov. uk.

62-        Renner, W. Anderle, F.G. (2000). Venturesomeness & extraversion as corralates of juvenile drivers traffic violations. Personality & individual difference, N.32 ,pp: 673-678.

63-        Rimmo, P.A. (2002). Aberrant driving behavior: Homogeneety of a four –factor dtrueture in samples differing in age & gender. Ergonomics. N:45, PP:569-582.

64-        Rumar, K. (1985). The role of perceptual & cognitive filters in observed behavior. Human behavior & traffic safety. pp:151-165.

65-        Schwebel, D.C., Severson, J., Ball, K.K., & Rizzo, M. (2006). Individual difference factors in risky driving: The roles of anger, conscientiousness  & sensation-seeking. Accident Analysis & Prevention, pp: 801-810.

66-        Shiner, D. (2007). Trffic safety and human behavior. First Edition . Elsewier .

67-        Stough, C. Donaldson, C. Scarlate, B. & Ciorciari, J. (1997). In defence of traits. Hand book of personality psychology. PP:97-115.Academic Press

68-        Stanojevic, P. Stanojevic, D. Jovanovic, D. & Lipovac, K. (2011). The effect of personality traits on driving – related anger &aggressive behavior in traffic among Serbian drivers. Transportation Research Part F. N.14, pp:43-53.

69-        Vollarath, M. T. (2002). Who takes health risk ? A probe in to eight personality types. Personality & individual differences.  N. 32 , PP:1147-1185.

70-        Whiteside, S.P. Lynam, R. (2001). The five factor model & impulsivity: using a structural model of personality to understand impulsivity. Personality & individual differences N.30, pp:669-689. 

71-        White, R.P. Dahlen, E.R. (2001).The role of personality & emotional factors  in the prediction of crash-related conditions. aggressive driving & risky driving behavior. In paper presented at the Missippi psychological association convention, Gulport,MS.

72-        Winter, J. CF de, & Dodou, D. (2010). The driver behavior questionnair as predictor of accidents: A Meta Analysis. Journal of safety research.

73-        World Health organization .(2004).World report on road traffic injury prevention :summary /edited by Margie Peden and et al , Genova.