پیش درآمدی بر ساخت، اعتباریابی و رواسازی مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی دانشجویان

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران

2 کارشناس ارشد پژوهش علوم ‏اجتماعی دانشگاه مازندران

چکیده

مطالعه حاضر با هدف ساخت، اعتباریابی و رواسازی پرسشنامه رفتارهای انحرافی دانشجویان انجام شده است. به منظور رسیدن به این هدف، پرسشنامه­ای با توجه به تعاریف این سازه، و مصادیق این رفتارها در پژوهش­های پیشین طراحی شد. برای انتخاب نمونه این پژوهش توصیفی پیمایشی، ابتدا با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی ساده، دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبایی از بین دانشگاه­های دولتی شهر تهران انتخاب شدند؛ سپس انتخاب پاسخگویان در هر دانشگاه به صورت در دسترس صورت پذیرفت و در نهایت تعداد 416 پرسشنامه با استفاده از نرم‏افزارهای SPSS و Amos مورد تحلیل قرار گرفت. روش­های به کار رفته شامل روش تحلیل گویه­ها (روش لوپ)، روایی محتوا و روایی سازه (تحلیل عاملی) و پایایی (محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای تمامی گویه­ها) بودند. در نتایج تحلیل عاملی 4 عامل شناسایی شدند که عبارتند از: «مصرف مواد، مشروبات الکلی، روانگردان‏ها و انحراف جنسی»، «وندالیسم و سرقت»، «تقلب» و «پرخاشگری». نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی نیز حاکی از برازش مطلوب و قابل قبول داده­ها داشت. پایایی این مقیاس از طریق محاسبه آلفای کرونباخ 924/0 به‏دست آمد. با در نظر گرفتن نتایج این پژوهش می­توان گفت که این مقیاس از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است و عوامل به دست آمده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی می­توانند رفتارهای انحرافی دانشجویان را به گونه­ای مناسب اندازه­گیری کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Step toward Construction, Validity and Reliability of Measurement Scale for Students’ Deviant Behaviors

نویسندگان [English]

  • Akbar Aliverdinia 1
  • Erfan Younesi 2
1 Associate Professor, Department of Sociology, University of Mazandaran, Iran
2 M.A. in Social Sciences Research, University of Mazandaran, Iran
چکیده [English]

Introduction
During the last few decades, all studies carried out on social deviances have encountered some ambiguity in defining deviant behavior. Generally speaking, deviant behavior refers to all acts and attitudes which are in contrast to the expectations of individuals, groups and institutions and are in conflict with the moral principles and common rules of the society, and therefore face legal hindrances or ethical and social disapproval. In addition, such behavior is considered to be abnormal, hurtful, unethical, harmful and blameworthy. Social deviance is a social phenomenon which is relative according to time, place, social position, individuals, different cultures and subcultures, and diverse ideologies and social groups. On the whole, deviant behaviors are those which are not approved by the society; they lie in the category of the community-oriented disorders, implying that such disorders are somewhat optional, in which case they are different than anxiety and mental disorders. In other words, although anxiety disorders and depression are the problems experienced by people, community-oriented disorders and substance abuse are the cases wherein people engage. The major characteristic of such people is that they do not bind themselves by social rules and may even enjoy violating from them. Studentship period plays an important role in job and future social formation due to transition from adolescence and entry to the young age. Student life results from academic, intellectual, scientific, guild, political, social, art, and dormitory-residential experiences, and although it is a super-instructive course which is also encompasses official academic activities, it is restricted to them, and includes such activities as attending clubs, teams, reactions, types of constructive and destructive behaviors, discussions, and student interactions inside and outside the university. In other words, student life is a reflection of the sense of identity, distinctive behavioral patterns, ideal-seeking, curiosities, interactions, and subcultures of students in experiencing living with one another which they share upon entering the university. When it comes to school and university students, deviant behaviors could be consumption of any drugs and addictive substance, vandalism, robbery, sexual perversion and so on. Multiple studies have been conducted on identification of the factors behind emergence and development of deviant behaviors among samples of school and university students in local and international research which undoubtedly point to significance of investigating this matter. Considering the extensiveness of the issue, lack of precision instruments for measuring deviant behaviors shows a gap ignored in the previous research, such that one could claim that in none of the studies carried out in Iran, constructing measurement tools and scales for deviant behaviors and their normalization have not yet been taken into account by the researchers dealing with this area. Of course, each of the tools available for measuring deviant behaviors in different countries have specific features and characteristics and their goals, target population and construction underlying theories are completely different. At the same time, the most important issue is constructing a tool based on definition(s) and instances of deviant behaviors according to the intended context. Another important point is designing and constructing such tools on the base of recent theories of measurement. Since the issue of measuring deviant behaviors and constructing its measurement tools and scales have not seriously considered in Iran thus far, and in view of dire need of the society and various organizations, particularly the Ministry of Science and National Youth Organization, presence of scientific measurement tools which are in agreement with the cultural structure of Iran is demanded more than ever. Therefore, developing the relevant tests given the social culture is necessary and essential so that they assist the authorities, decision-makers, counselors and therapists and thereby one could ultimately prevent or reduce the damages and ills experienced by the students, and accordingly, their families. In view of the foregoing, this paper is primarily aimed at developing a standard tool for measuring students’ deviant behaviors.
 



Materials and Methods
The research method in this study is survey and of cross-sectional nature. The statistical population is composed of all male and female students studying in Tehran state-run universities in the academic year 2012-2013, to whom a total of 440 questionnaires were distributed. Once the incomplete questionnaires were eliminated, 416 questionnaires were analyzed. In order to select the research sample random sampling method was used by which Tehran and AllamehTabatabae universities were selected from among the state-run universities located in Tehran. Next, the respondents at each university were selected with access method.
In order to gather the data, self-reporting technique was employed. The initial researcher-developed scale for deviant behaviors deals with some of the instances of such behaviors in six general aspects (substance abuse, use of psychedelia and alcoholic drinks, vandalism, robbery, cheating, aggression and sexual perversion), designed based on Likert scale and its primary form has 26 items out of which, in the item analysis process, the items that had low correlation with the other items of each aspect and were in contrast with them were treated as inappropriate items, and ultimately 21 items were designated as the final form of this scale.
In order to analyze the data, SPSS and Amos software programs, item analysis method (loop), construct validity and content validity (factor analysis) and reliability (computing the coefficient of Cronbach’sa for all items) were adopted. Reliability of the final form of the research scale using Cronbach’sa was put at 0.924.
 
Discussion of Results and Conclusion
According to results of the factor analysis, four factors were identified, namely “substance abuse, use of alcoholic drinks, psychedelia and sexual perversion”, “vandalism and robbery”, “cheating”, and “aggression”. Reliability of this scale was put at 0.924 according to calculation of the Cronbach’sa. According to the research results, one could state that this scale is adequately valid and reliable and the factors originating from the exploratory and confirmatory factor analyses can appropriately measure the students’ deviant behaviors.
This scale could be applied by the researchers in humanities research, especially in the area of social science, and may therefore be employed as a tool for determining the students’ weaknesses and strengths with respect to deviant behaviors for the purpose of taking decisions to decrease their deviant behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • reliability
  • validity
  • Confirmatory Factor Analysis
  • Deviant Behaviors

مقدمه

در طول چند دهه اخیر، کلیه مطالعاتی که در زمینه انحرافات اجتماعی انجام شده است با ابهام در تعریف رفتار انحرافی مواجه بوده است. در عین حال که غالباً این مطرح بوده است که چه رفتارهایی را باید در این مقوله قرار داد؟ به طور کلی این توافق هم وجود داشته است که اموری مانند: مصرف مواد مخدر، سرقت، کودک آزاری، جرم مشارکتی، فحشاء، بیماری روانی و غیره را در ردیف رفتارهای انحرافی قرار می­دهند (ویتزر، 2002؛ به نقل از علیوردی­نیا و همکاران،1390: 143-167). هرچند که در تعریف این مفاهیم هم مشکلاتی وجود داشته است، اصطلاحات مختلفی مانند: مسائل اجتماعی، بی­سازمانی اجتماعی و یا آسیب‏شناسی اجتماعی نیز برای نامیدن این گونه مطالعات به کار گرفته شده است، که علی­رغم تفاوت، این مفاهیم در این زمینه اشتراک دارند که دارای بار منفی هستند و به رفتارهایی می­پردازند که مورد تأیید جامعه نیست (محسنی،1390). در مجموع، این گونه رفتارها به تمامی اعمال و نگرش­هایی گفته می­شود که با انتظارات فرد، گروه‏ها و نهادها ناسازگار است (شفرز، 1383) و در چهارچوب اصول اخلاقی و قواعد عام جامعه قرار نمی­گیرد و در نتیجه با منع قانونی یا قبح اخلاقی و اجتماعی روبرو می­گردد (عبدالهی، 1381). علاوه بر آن، این رفتارها غیر عادی آزاردهنده، غیر اخلاقی، مضر و سزاوار سرزنش در نظر گرفته می­شوند.

انحرافات اجتماعی، پیوستاری از رفتار است که هم به تخلف از قانون، نظیر اختلاس و قتل و هم به تخلف از هنجارهای اجتماعی و فرهنگی بدون قانون شکنی رسمی، نظیر فرار جوانان از خانه، اطلاق می­شود. انحراف اجتماعی پدیده­ای اجتماعی است که بر حسب زمان، مکان، موقعیت اجتماعی، افراد، فرهنگ­ها و خرده فرهنگ­های مختلف، ایدئولوژی­ها و گروه­های اجتماعی متفاوت، نسبی می­باشد (احمدی، 1389). بر اساس نظر «تیو» انحراف باید در قالب رفتار انحرافی تعریف شود، و رفتار انحرافی هرگونه رفتاری است که اجتماع عمومی آن را انحرافی می­داند و میدان تغییر آن از حداقل تا حداکثر است. با پذیرش این تعریف باید رفتار انحرافی را اقدامی بدانیم که در نقطه­ای در یک پیوستار از همنوایی کامل از یک­سو تا انحراف کامل در سوی دیگر قرار گرفته است (تیو، 1998؛ به نقل از محسنی،1390). رفتار انحرافی یک پدیده اجتماعی نسبی است که هیچ شیوه مطلق یا جهانی برای تعریف آن وجود ندارد (احمدی،1389؛ محسنی،1390). مردمان نه به طور تمام و کمال بر طبق تمامی هنجارها عمل می­کنند و نه کاملاً حالت منحرف دارند (هاتکینسون، 1976: 30-32؛ به نقل از محسنی، 1390). به طور کلی، رفتارهای انحرافی به رفتارهایی اطلاق می‏شود که مورد تأیید جامعه نیست. رفتارهای انحرافی در زمره اختلالات معطوف به اجتماع قرار دارد، بدین معنا که این نوع اختلالات تاحدی اختیاری هستند؛ که از این نظر با اختلالات اضطرابی و روانی متفاوت‌اند. به عبارت دیگر، با اینکه اختلالات اضطراب و افسردگی مشکلاتی هستند که افراد به آنها دچار می­شوند، اختلالات معطوف به اجتماع و سوءمصرف مواد، مواردی هستند که افراد مرتکب آنها می­شوند (ساز، 1984). ویژگی عمده این افراد این است که آنها خود را مقید به قوانین اجتماعی نمی‌دانند و حتی ممکن است از نقض آن لذت ببرند.

دوره دانشجویی به علت گذار از دوره نوجوانی و وارد شدن به جوانی، نقش مهمی در شکل­گیری شغلی و اجتماعی آتی ایفا می­کند. زندگی دانشجویی، از تجربه­های تحصیلی، فکری، علمی، ورزشی، صنفی، سیاسی، اجتماعی، هنری و خوابگاهی- اقامتی نشات می­یابد و سپهری فرادرسی است که هر چند شامل فعالیت­های رسمی تحصیلی هم می­شود ولی محدود به آن نیست و فعالیت­هایی از قبیل شرکت در کلوپ‏ها، تیم­ها، کنش انواع رفتارهای سازنده و ویرانگرانه، مباحثات و تعاملات دانشجویی معطوف به درون یا بیرون دانشگاه را در بر می­گیرد. به­عبارتی، زندگی دانشجویی بازتابی از حس هویت، الگوهای متمایز رفتاری، آرمان­خواهی، کنجکاوی­ها، هم­کنشی­ها و خرده فرهنگ­های دانشجویان در تجربه زیسته تازه­ای است که با ورود به دانشگاه به­هم می‏رسانند (تلین، 1999).

در مورد دانش­آموزان و یا دانشجویان رفتارهای انحرافی می­تواند مصرف هرگونه ماده مخدر و اعتیادآور، وندالیسم، سرقت، پرخاشگری و انحراف جنسی و غیره باشد. پژوهش‌های متعددی پیرامون شناسایی عوامل تعدیل‏کننده رفتار انحرافی صورت گرفته است؛ به عنوان مثال شیراسا و آزوما[1] (1961) در پژوهشی بر روی نوجوانان نشان داده­اند که چنانچه مدارس عوض شود و افراد در محیط‌های آموزشی مناسب‏تری قرار گیرند، رفتار آنها به طور معناداری بهبود می‌یابد. این یافته گویای آن است که نظم و تنبیه معلمان می‌تواند رفتارهای انحرافی را به طور چشمگیری بهبود ببخشد و آموزش­های مدارس بر رفتارهای انحرافی نوجوانان و جوانان بسیار ارزشمند است. همچنین، مطالعات دیگری نشان داده­اند که خانواده عامل مهمی برای بروز رفتار انحرافی افراد به شمار می­رود (چِنگ[2]، 2012: 26-32). فقدان دلبستگی والدین به رفتار انحرافی منجر می­شود. علاوه بر این، دانش‏آموزانی که از خانواده خود بریده­اند یا طرد شده­اند تمایل بیشتری برای انجام رفتارهای ضد اجتماعی دارند (مورای و فارینگتون[3]، 2005: 1269-1278). افزون بر این‏ها، نتایج پژوهش‌های دیگر نشان داده است که رفتار انحرافی با نظارت والدینی مرتبط است (لیزر، لاستر و اوشیو[4]، 2007: 1463-1480). تحقیقی که در بوستون امریکا انجام شده است، از این یافته حمایت می­کند. دلبستگی والدینی ضعیف‌تر و نظارت والدینی کمتر با رفتارهای انحرافی افراد ارتباط مستقیم دارد (سمپسون، و لائوب[5] ، 1994: 523-540؛ کافمن، فاروگیا، و گلدوبر[6] ، 2008: 699-712). پیشینه گسترده­ای در مورد این فرض وجود دارد که چگونگی تربیت و رشد کودکان تأثیری اساسی و بلندمدت بر رشد روانی افراد و بروز رفتارهای انحرافی در آینده دارد (مکوبی[7]، 1991، به نقل از کلندر و پریسکات، 1391). به طور کلی، میزان پذیرش، حمایت و محبت والدین، سطح کنترل والدین (سخت‏گیری یا سهل‏انگاری) و میزان استقلال فرزندان با بروز رفتارهای انحرافی و مجرمانه رابطه مستقیمی دارد و متغیرهای یاد شده به نوعی زمینه‏ساز یا پیشایند رفتار انحرافی هستند.

بی‏شک تعدد پژوهش­های انجام شده در خصوص شناسایی عوامل ظهور و بروز رفتارهای انحرافی در بین نمونه­های مختلف دانش­آموزان و دانشجویان در تحقیقات داخلی و خارجی اهمیت بررسی این موضوع را گوشزد می‏کند. عدم وجود ابزار دقیق برای سنجش رفتارهای انحرافی با توجه به گستردگی موضوع، خلائی را نشان می­دهد که در تحقیقات پیشین مغفول مانده است؛ به طوری‏که می­توان ادعا نمود در هیچ یک از پژوهش­های صورت گرفته در داخل کشور، ساخت ابزار سنجش رفتارهای انحرافی و هنجاریابی آن، تاکنون مطمع نظر محققان این حوزه قرار نگرفته است. البته، هر یک از ابزارهای موجود برای اندازه‌گیری رفتارهای انحرافی در کشورهای مختلف دارای ویژگی­های خاص بوده و هدف، جامعه هدف و تئوری زیربنایی تهیه آنها نیز کاملاً متفاوت است. مهم‏ترین مسأله در این میان ساخت ابزاری مبتنی بر تعریف یا تعاریف و مصادیق رفتارهای انحرافی با در نظر گرفتن زمینه[8] جامعه مورد نظر است. نکته حائز اهمیت دیگر، روش­های طراحی و ساخت چنین ابزاری است که باید مبتنی بر نظریه­های اخیر سنجش و اندازه­گیری باشد.

از آنجا که تاکنون در کشور ما به موضوع سنجش رفتارهای انحرافی و ساخت ابزار سنجش آن به صورت جدی پرداخته نشده است و با توجه به نیاز مبرم جامعه و سازمان‏های مختلف، به‏ویژه وزارت علوم و سازمان ملی جوانان، وجود ابزارهای اندازه­گیری علمی که مطابق با ساختار فرهنگی ایران باشد بیش از پیش مورد تقاضا قرار گرفته است. بنابراین، ساخت آزمون­های مرتبط با توجه به فرهنگ جامعه، امری لازم و ضروری است تا به یاری مسؤولان، تصمیم‌گیران، مشاوران و درمان‏گران بیاید تا در نهایت بتوان از آسیب­هایی که دانشجویان و به تبع آن خانواده­های آنان تجربه می­کنند، جلوگیری کرد یا میزان آن را کاهش داد. با عنایت به مطالب فوق، هدف اصلی مقاله حاضر تهیه ابزاری استاندارد جهت سنجش رفتارهای انحرافی دانشجویان بوده است.

بدین منظور مقاله حاضر برای پاسخ به سؤال‏های زیر است:

1- ساختار عاملی مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی از چند عامل اشباع شده است؟

2- آیا مقیاس رفتارهای انحرافی و خرده مقیاس­های آن از پایایی مناسب و قابل قبولی برخوردار است؟

 

روش

روش تحقیق پژوهش حاضر پیمایشی و از نوع مقطعی می‏باشد. برای جمع­آوری اطلاعات نیز از پرسشنامه و تکنیک خود گزارشی استفاده شده است. ابزار اولیه رفتارهای انحرافی محقق ساخته به شماری از مصادیق این رفتارها در شش بُعد کلی (مصرف مواد مخدر، روان گردان و مشروبات الکلی، وندالیسم، سرقت، تقلب، پرخاشگری و انحراف جنسی) توجه دارد که بر اساس طیف لیکرت طراحی شده و فرم اولیه آن دربردارندۀ 26 گویه بوده است، که در فرآیند تحلیل گویه­ها، گویه­هایی که همبستگی پایینی با سایر گویه­های هر بُعد داشت و با سایر گویه­ها ناسازگار بود، به عنوان گویه نامناسب تشخیص داده شد و در نهایت 21 گویه به عنوان فرم نهایی این مقیاس معرفی شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از نرم‏افزار SPSS و Amos ، روش تحلیل گویه­ها (روش لوپ)، روایی محتوا و روایی سازه (تحلیل عاملی) و پایایی (محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای تمامی گویه­ها) مورد استفاده قرار گرفت.

 

جامعه، نمونه و روش نمونه­گیری

جامعه آماری این تحقیق عبارت است از کلیه دانشجویان دختر و پسر که در سال تحصیلی 92-91 در دانشگاه­های سراسری تهران مشغول به تحصیل بوده­اند. در تعیین حجم نمونه به دو عامل توجه شده است: درجه دقت مورد نظر برای نمونه و میزان تغییر در جمعیت بر حسب خصوصیات اصلی مورد مطالعه در مورد میزان خطای قابل چشم­پوشی خود (دواس، 1386). با توجه به برآورد دواس از حجم نمونه توسط پاره­ای از ویژگی­ها مثل همگنی جمعیت و میزان خطای نمونه‏گیری 5 درصد، نمونه­ای با حجم 400 نفر برای جمع­آوری اطلاعات مناسب می­باشد (همان). با این حال، چون در اغلب تحقیقات پیمایشی تعدادی از پرسشنامه­ها به علت‏های گوناگون قابل استفاده نیستند، لذا برای جلوگیری از کاهش حجم نمونه، ده درصد به کل حجم نمونه افزوده شد، که در نهایت 440 پرسشنامه در میان دانشجویان، توزیع گردید سرانجام، پس از کنار گذاشتن پرسشنامه­های مخدوش، 416 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای انتخاب نمونه پژوهش ابتدا با استفاده از شیوه نمونه­گیری تصادفی ساده، دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبایی از بین دانشگاه­های دولتی شهر تهران انتخاب شدند؛ سپس انتخاب پاسخگویان در هر دانشگاه به صورت در دسترس صورت پذیرفت.

 

معرفی مقیاس سنجش رفتار انحرافی

در تحقیق حاضر به منظور سنجش عملی متغیر رفتارهای انحرافی، با توجه به پیشینه تجربی داخل کشور که با جامعه هدف مشابه انجام شده بود، ابعادی از رفتارهای انحرافی دانشجویان که میان آنها موضوعیت داشته و دارای واریانس بودند، مورد بررسی قرار گرفت (سراج‏زاده و فیضی،1386: 81-99؛ علیوردی‏نیا و همکاران،1390؛ خامسان و امیری، 1390: 53-61؛ علیوردی‏نیا و همتی،1392: 77-102؛ علیوردی‏نیا و همکاران،1392: 67-90). از این رو، از ابعاد شش­گانه مصرف مواد مخدر، روان‏گردان و مشروبات الکلی، وندالیسم، سرقت، تقلب، پرخاشگری و انحراف جنسی استفاده شده است. این مقیاس دارای 21 گویه است که به صورت شش درجه­ای پاسخ داده می­شود. شش درجه طیف «هرگز»، «یک بار»، «2 تا 4 بار»، «5 تا 7 بار»، «8 تا 10 بار» و «بیش از 10 بار» را شامل می­شود. برای کمّی سازی پاسخ­ها، به درجه‏بندی­ها از 1 تا 6 نمره داده می­شود. در مجموع، همه گویه­ها به طور کلی رفتار انحرافی را اندازه­گیری می­کنند. به منظور ارزیابی این مقیاس سه روش به‏کار گرفته شد: تحلیل گویه‏ها[9]، اعتباریابی[10] و رواسازی[11]. ابزار نهایی رفتارهای انحرافی محقق ساخته به شماری از مصادیق این رفتارها در چهار بُعد کلی (1- مصرف مواد مخدر، روان‏گردان و مشروبات الکلی و انحراف جنسی؛ 2- وندالیسم و سرقت؛ 3- تقلب و 4- پرخاشگری)[12] توجه دارد که بر اساس طیف لیکرت طراحی شده و فرم نهایی آن دربردارندۀ 21 گویه است. پایایی فرم نهایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برابر 924/0 به دست آمد.

 

یافته­ها

اعتبار (روایی) ابزار

به منظور بررسی روایی محتوایی ابزار، پس از احصاء شاخص‌های مربوط به رفتارهای انحرافی دانشجویان در دانشگاه‌ها پرسشنامه­ رفتارهای انحرافی در اختیار تعدادی از صاحبنظران و متخصصان امر در حوزه مورد نظر قرار گرفت و نظر صاحبنظران در خصوص روایی آن مثبت بوده است. بدین ترتیب می‌توان انتظار داشت که مقیاس مورد استفاده در پژوهش دارای روایی محتواییو صوری کافی بوده است. لازم به ذکر است که روایی محتوا جنبة عقلی و منطقی دارد و نتیجه را نمی‌توان به صورت یک ضریب عددی تعیین نمود. با این حال با توجه به اهمیت تحقیق و نتایجی که برای آن متصور می‌باشد، نیاز بود تا ابتدا روایی مقیاس از حیث محتوا به تأیید نهایی برسد. به همین علت با استفاده از مبانی نظری و مطالعات کتابخانه‌ای اقدام به دریافت نظرات کارشناسی اساتید دانشگاه و متخصصان حوزه جامعه‏شناسی انحرافات که به این موضوع در ارتباط بوده‌اند، شد. در نهایت، روایی ابزار تحقیق از حیث محتوا به تأیید رسید و در انتها به جهت کمّی‏سازی میزان اعتبار (روایی) و نشان دادن میزان صحت نظرات کارشناسی فوق، ابزار طراحی شده در بین نمونه پژوهش در بخش کمّی توزیع گردید و برای بررسی اعتبار (روایی) سازه پژوهش حاضر هم به بررسی همسانی درونی سؤال‏هایی از طریق محاسبه پایایی پرداخته شد و هم مؤلفه‏های رفتارهای انحرافی مورد تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی قرار گرفت.

 

تحلیل عاملی اکتشافی

برای بررسی این سؤال که "ساختار عاملی مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی از چند عامل اشباع شده است؟" و به عبارتی برای کشف مؤلفه­های رفتارهای انحرافی از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده است. تحلیل عاملی یکی از روش‌های آماری است که چند عامل را به عنوان نمایندة تعداد مشخصی از متغیرها یا شاخص‌ها معرفی می‌کند که همبستگی نزدیکی با یکدیگر دارند. در این روش هر عامل یا فاکتور نماینده چند متغیر (شاخص) است که نقش هر یک از آنها، به نسبت وزنی که دارند، متفاوت است. به عبارت دیگر، هر عامل یا فاکتور، ترکیبی از چند متغیر است و با توجه به سهمی که هر یک از متغیرها در تشکیل این عامل دارند، رقمی را به خود اختصاص می‌دهند. بنابراین، یکی از اهداف اصلی تکنیک تحلیل عاملی، کاهش ابعاد داده­هاست.

 

جدول 1-تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از روش تحلیل موازی هورن برایتعیین تعداد عوامل بهینه متغیر رفتار انحرافی

عوامل استخراج شده با روش تحلیل مؤلفه­های اصلی (PCA)

تحلیل موازی HORN

عامل

نام عامل­ها

ارزش ویژه

ارزش ویژه­های تصادفی

1

مصرف مواد و انحراف جنسی

416/8

476/1

2

تقلب تحصیلی

023/2

373/1

3

پرخاشگری

286/1

212/1

4

وندالیسم و سرقت

136/1

114/1

5

 

953/0

038/1


    

 

بر اساس مندرجات جدول بالا ارزش­های ویژه چهار عامل اول حاصل از تحلیل عاملیPCA  از ارزش­های ویژه تصادفی بیشترند، اما از عامل پنجم به بعد ارزش­های ویژه تصادفی بیشتر می­باشند. بنابراین، نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از روش هورن حاکی از آن هستند که تعداد عوامل بهینه برای استخراج، 4 عامل می­باشد. همان‏گونه که ملاحظه می­شود از عامل پنجم به بعد ارزش ویژه تصادفی (038/1) از ارزش ویژه حاصل از تحلیل عاملی PCA ، (953/0) بیشتر می­باشد.

 

روایی سازه (تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول)

برای دستیابی به روایی سازه و به عبارتی برای تأیید نهایی این مدل­ها از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول بهره گرفته شده است. این تحلیل در پژوهش حاضر با استفاده از نرم­افزار Amos انجام شده است. در ادامه پارامترهای مدل اندازه­گیری و شاخص­های برازش مدل اندازه­گیری ارائه شده است.

طبق نظر تاباچنیک و فیدل (2001) و مارو­یاما ( 1997) دامنه شاخص RMSEA بین صفر تا 09/0 می­باشد؛ مقادیر پایین‏تر از 08/0 حاکی از برازش خوب مدل است؛ همچنین، دامنه شاخص­های (NFI، CFI، GFI، AGFI) نیز بین صفر و یک می‏باشد؛ مقادیر بالاتر از 90/0 برای این شاخص­ها حاکی از برازش خوب مدل است. بنابراین، نتایج جدول بالا حاکی از آن است که تمامی شاخص­ها در حد بسیار مطلوب گزارش شده­اند و مدل با داده­ها برازش بسیار نسبی دارد و این بیانگر همسو بودن گویه­ها با سازه نظری است. در ادامه شکل تحلیل عامل تأییدی مرتبه اول که شامل بارهای عاملی و میزان خطاهای آنها است ارائه شده است.

 

 


جدول 2- پارامترهای تحلیل عامل تأییدی مرتبه اول شاخص­های رفتارهای انحرافی

متغیر

ابعاد

شماره سؤال

گویه

b

t**

رفتارهای انحرافی

a=924/0

مصرف مواد مخدر، روانگردان و مشروبات الکلی و انحراف جنسی

1

در طول 30 روز گذشته پیش آمده که سیگار کشیده­ام.

564/0

52/10

2

در طی 30  روز گذشته پیش آمده که قلیان کشیده­ام.

503/0

89/9

3

تا به حال پیش آمده که مواد مخدر (تریاک، هروئین، حشیش و ...) مصرف کرده باشم.

778/0

17/11

4

تا به حال پیش آمده که مشروبات الکلی (شراب، آبجو، ویسکی، ودکا و...) مصرف کرده باشم.

742/0

83/11

5

تا به حال پیش آمده که روان‏گردان (اکس، شیشه، کراک و ...) مصرف کرده باشم.

881/0

13/11

6

تا به حال پیش آمده که مواد مخدر، مشروب یا روان‏گردان به دیگران فروخته­ام.

895/0

73/10

19

تا به حال پیش آمده که (بدون ازدواج) رابطه جنسی با جنس مخالف داشته باشم.

557/0

22/9

20

تا به حال پیش آمده که رابطه جنسی با هم جنس خود داشته باشم.

674/0

26/10

21

تا به حال پیش آمده که در پارتی­های مختلط دوستانه (نه خانوادگی) شرکت کنم.

546/0

99/8

وندالیسم

و سرقت

7

طی تا به حال پیش آمده که به وسایل دانشگاه آسیب رسانده­ام.

567/0

89/9

8

تا به حال پیش آمده که از روی عمد روی دیوارها، صندلی‏ها، اتوبوس و... نوشته یا نقاشی کرده­ام.

561/0

70/10

9

تا به حال پیش آمده که چیزی را بدون پرداخت پول از فروشگاه برداشته­ام.

839/0

12/11

10

تا به حال پیش آمده که بدون اجازه اطرافیانم، پول یا وسیله‏های آنها را برداشته‏ام.

621/0

78/9

11

تا به حال پیش آمده که پول یا وسیله­ای قرض گرفته و از عمد آن را پس نداده باشم.

745/0

94/10

تقلب تحصیلی

12

تا به حال پیش آمده که در تحقیقات علمی­ و تکالیف کلاسی­ام چند بار مطلبی را از کتاب، مقاله، سایت‏های اینترنتی استفاده کرده و به آن رفرنس نداده­ام.

661/0

43/11

13

تا به حال پیش آمده که به برگه امتحانی بغل دستی­ام نگاه کنم.

617/0

57/12

14

تا به حال پیش آمده که سر جلسه امتحان از روش‏هایی استفاده کرده­ام (مانند همراه داشتن جواب‏ها برگه کاغذ، استفاده از موبایل یا هنزفری، عوض کردن برگه امتحان).

672/0

92/13

پرخاشگری

15

تا به حال پیش آمده که نسبت به اطرافیانم فحاشی کرده­ام.

842/0

65/11

16

تا به حال پیش آمده که با هم اتاقی ها و هم دانشگاهی‏هایم درگیری فیزیکی داشته‏ام.

717/0

44/12

17

تا به حال پیش آمده که با والدین خود درگیری جدی داشته­ام.

643/0

79/12

18

تا به حال پیش آمده که کسی را به کتک زدن تهدید کرده­ام.

696/0

84/13

** P < 01/0

 

در جدول زیر برخی از مهمترین شاخص­های برازش ارائه شده است:

جدول 3-شاخص­های برازش تحلیل عامل تأییدی شاخص­های رفتار انحرافی

نام شاخص

میزان کفایت برازش

نسبت خی‏دو (2c) به درجه آزادی و معناداری آن

(001/0=p) 436/3

ریشه خطای میانگین مجذورات تقریبی(RMSEA)

079/0

شاخص نرم شده برازش (NFI)

96/0

شاخص برازش تطبیقی(CFI)

95/0

شاخص نیکویی برازش (GFI)

94/0

شاخص نیکویی برازش تعدیل شده(AGFI)

93/0

 

شکل 1-بارهای عاملی هر سؤال و میزان خطاهای آنها در تحلیل عاملی مرتبه اول شاخص­های رفتار انحرافی

 

 

پایایی ابزار

     به منظور پاسخ به این سؤال که "آیا مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی دانشجویان و خرده مقیاس­های آن از پایایی مناسب و قابل قبولی برخوردار است؟" پایایی ابزار مورد بررسی قرار گرفت. یک‌ ابزار معتبر و پایا ابزاری‌ است‌ که‌ دارای‌ ویژگی‌ تکرارپذیری‌ و بازپدیدآوری‌ باشد، یعنی ‌بتوان‌ آن‌ را در موارد متعدد به‏کار برد و در همه‌ موارد نتایج‌ یکسان‌ تولید کرد. در واقع‌ پایایی، همبستگی‌آزمون‌ با خودش‌ است‌ (لین[13]، 1989؛ برنان[14]، 2006؛ نانالی[15]و برنشتاین[16]، 1994). میزان پایایی در پژوهش حاضر از طریق ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده است. به طور کلی، نتایج حاصل از بررسی پایایی پرسشنامه نهایی نشان داد که ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی برابر 924/0گزارش شده است.

در پژوهش‌ حاضر به‌ منظور برآورد پایایی مقیاس از مشخصه‌های‌ آماری‌ پرسش­های‌ یک‌ مجموعه‌ که مستلزم‌ تنها یکبار اجرای‌ یک‌ فرم‌ آزمون‌ است، استفاده‌ شده‌ است‌. در این‌ روش‌ هماهنگی‌ درونی‌ آزمون‌ یعنی‌ میزان‌ هماهنگی ‌همه‌ سؤال­ها از طریق‌ فرمول‌ ضریب‌ آلفای‌ کرونباخ‌ محاسبه‌ شده‌ است‌. در جدول زیر شاخص­های توصیفی سؤال‏ها (شامل همبستگی سؤال با کل آزمون و ضرایب پایایی بقیه سؤا‏ل‏ها با حذف هر سؤال) برای "رفتارهای انحرافی " آورده شده است. البته، شایان ذکر است که پایایی ابزار پس از انجام تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی و حذف گویه‏ها محاسبه و در زیر گزارش شده است:

 

 

جدول 4- ضریب مقبولیت و ضریب پایایی گویه‏های سنجش رفتارهای انحرافی پس از حذف گویه‏ها

معرف

همبستگی گویه با نمره کل

پایایی با حذف گویه

معرف

همبستگی گویه با نمره کل

پایایی با حذف گویه

1. مصرف سیگار

56/0

908/0

12. رفرنس ندادن عمدی به مطالب علمی

48/0

910/0

2. مصرف قلیان

60/0

906/0

13. نگاه به برگه امتحانی دیگران

48/0

911/0

3. مصرف مواد

61/0

907/0

14. تقلب در امتحان با روشهای گوناگون

55/0

908/0

4. مصرف الکل

62/0

905/0

15. فحاشی نسبت به اطرافیان

62/0

905/0

5. مصرف روان‏گردان

60/0

908/0

16. درگیری فیزیکی

59/0

907/0

6. فروش مواد، مشروب یا روان‏گردان

63/0

907/0

17. درگیری جدی با والدین

57/0

907/0

7. آسیب به وسایل دانشگاه

51/0

908/0

18. تهدید کردن فردی به کتک زدن

54/0

908/0

8. آسیب عمدی به وسایل و دیوارها

53/0

907/0

19. رابطه جنسی با جنس مخالف (بدون ازدواج)

51/0

908/0

9. برداشتن چیزی از فروشگاه

69/0

905/0

20. رابطه جنسی با همجنس خود

61/0

906/0

10. برداشتن پول از اطرافیان

56/0

907/0

21. شرکت در پارتی­های مختلط دوستانه

58/0

906/0

11. پس ندادن عمدی پول دیگران

61/0

906/0

     

 

 

با توجه به نتایج جدول بالا، پایایی کل مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی دانشجویان برابر 924/0 گزارش شده است. در جدول بالا همبستگی هر گویه با نمرۀ کل پرسشنامه محاسبه و گزارش شده است که همگی حاکی از مطلوب بودن ضرایب مقبولیت سؤال‏ها گویه‏های سنجش رفتارهای انحرافی است. همچنین، در جدول بالا ضریب پایایی مقیاس پس از حذف هر گویه نیز مجدداً محاسبه شده است، که این روش به روش لوپ مشهور است. در این روش، برای بررسی گویه ابتدا ضریب پایایی کلیه گویه‏ها و میزان پایایی تک تک گویه‏ها تعیین گردیده است. در صورتی که با حذف هر گویه میزان پایایی کاهش یابد، نشان‏دهندة آن است که این گویه نقش مؤثری در هماهنگی با گویه‏ها دیگر دارد و بنابراین گویه مناسبی است و در صورتی که با حذف هر گویه میزان پایایی افزایش یابد نشان‏دهندة آن است که این گویه نقش مؤثری در هماهنگی با گویه‏ها دیگر ندارد و چنانچه با حذف گویه میزان پایایی تغییر نکند، نشان‏دهندة آن است که اگر چه این گویه نقش مؤثری در تجانس با گویه دیگر ندارد، اما این نوع گویه‏ها برای ترغیب پاسخگو به پاسخدهی گویه‏های دیگر به کار گرفته می‏شود. بنابراین، حذف هر گویه نشان می­دهد که زمانی که گویه­ها حذف می­شود، میزان پایایی کل پرسشنامه کاهش می­یابد یا تغییر معناداری نشان نمی‏دهد که این امر مطلوب بودن این گویه­ها را برای اندازه­گیری سازۀ رفتارهای انحرافی می­رساند. شایان ذکر است که محاسبۀ پایایی پس از تحلیل عاملی تأییدی گویه‏ها صورت گرفته است.

توزیع میزان رفتارهای انحرافی دانشجویان بر حسب دانشگاه و جنسیت

در جدول زیر میزان رفتارهای انحرافی دانشجویان به تفکیک هر مؤلفه بر حسب دانشگاه و جنسیت نشان می­دهد.

 

 

جدول 5- توزیع میزان رفتارهای انحرافی پاسخگویان بر حسب دانشگاه و جنسیت

نوع رفتار انحرافی

شدت

دانشگاه تهران

دانشگاه علامه طباطبایی

دختر

پسر

جمع

دختر

پسر

جمع

مصرف مواد، الکل و روان‏گردان

و انحراف جنسی

کم

تعداد

66

102

168

75

107

182

درصد

0/33

0/51

0/84

9/34

8/49

7/84

متوسط

تعداد

5

24

29

5

18

23

درصد

5/2

12

5/14

3/2

4/8

7/10

زیاد

تعداد

1

2

3

0

10

10

درصد

5/0

0/1

5/1

0/0

7/4

7/4

میانگین

298/1

543/1

455/1

236/1

660/1

505/1

وندالیسم و سرقت

کم

تعداد

62

100

162

75

105

180

درصد

0/31

0/50

0/81

9/34

8/48

7/83

متوسط

تعداد

9

23

32

4

22

26

درصد

5/4

5/11

0/16

9/1

2/10

1/12

زیاد

تعداد

1

5

6

1

8

9

درصد

5/0

5/2

0/3

5/0

7/3

2/4

میانگین

386/1

552/1

492/1

273/1

649/1

506/1

تقلب تحصیلی

کم

تعداد

25

46

71

28

45

73

درصد

5/12

0/23

5/35

0/13

9/20

0/34

متوسط

تعداد

30

46

76

37

55

92

درصد

0/15

0/23

0/38

2/17

6/25

8/42

زیاد

تعداد

17

36

53

15

35

50

درصد

5/8

0/18

5/26

0/7

3/16

3/23

میانگین

722/2

727/2

725/2

546/2

867/2

747/2

پرخاشگری

کم

تعداد

52

72

124

61

65

126

درصد

0/26

0/36

0/62

4/28

2/30

6/58

متوسط

تعداد

18

47

65

16

56

72

درصد

0/9

5/23

5/32

4/7

0/26

5/33

زیاد

تعداد

2

9

11

3

14

17

درصد

0/1

5/4

5/5

4/1

5/6

9/7

میانگین

618/1

986/1

854/1

631/1

178/2

974/1

کل رفتارهای انحرافی

کم

تعداد

59

86

145

69

92

161

درصد

5/29

0/43

5/72

1/32

8/42

9/74

متوسط

تعداد

12

41

53

10

34

44

درصد

0/6

5/20

5/26

7/4

8/15

5/20

زیاد

تعداد

1

1

2

1

9

10

درصد

5/0

5/0

0/1

5/0

2/4

7/4

میانگین

583/1

799/1

721/1

507/1

928/1

772/1

 

 

بر اساس اطلاعات جدول فوق می­توان میزان رفتارهای انحرافی در بین دانشجویان دو دانشگاه را به تفکیک هر مؤلفه و همچنین کل رفتارهای انحرافی مقایسه کرد. بر این اساس همان‏طور که در ردیف مربوط به کل رفتارهای انحرافی مشاهده می­شود، از مجموع دانشجویان دانشگاه تهران 5/72 درصد (145 نفر) رفتار انحرافی کمی داشته­اند، 5/26 درصد (53 نفر) رفتار انحرافی متوسط و 0/1 درصد (2 نفر) رفتار انحرافی زیادی داشته­اند؛ همچنین، از مجموع دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی 9/74 درصد (161 نفر) رفتار انحرافی کمی داشته­اند، 5/20 درصد (44 نفر) رفتار انحرافی متوسط و 7/4 درصد (10 نفر) رفتار انحرافی زیادی داشته­اند.

همچنین، مقایسه مؤلفه­های رفتار انحرافی نشان می­دهد که میزان متوسط و بالای «مصرف مواد، الکل و روان‏گردان و انحراف جنسی»، «وندالیسم و سرقت»، «تقلب تحصیلی»، «پرخاشگری» و «کل رفتارهای انحرافی» در میان دانشجویان دانشگاه تهران به ترتیب 16، 19، 5/64 ، 38 و 5/27 درصد و در میان دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی به ترتیب 4/15، 3/16، 1/66 ، 4/41 و 2/25 درصد می­باشد. بر این اساس، بیش از یک چهارم دانشجویان هر دو دانشگاه رفتار انحرافی متوسط و زیادی داشته­اند. بنابراین، می­توان گفت که الگوی رفتارهای انحرافی دانشجویان این دو دانشگاه تقریباً الگوی مشابهی می­باشد.   

 

شاخص­های توصیفی مؤلفه­های رفتارهای انحرافی

در جدول زیر اطلاعات توصیفی مربوط به مؤلفه­های رفتارهای انحرافی دانشجویان دانشگاه­های تهران و علامه طباطبایی گزارش شده است:

 

 

جدول 6- شاخص­های توصیفی مؤلفه‏های رفتارهای انحرافی

 

تعداد

حداقل

حداکثر

میانگین

خطای استاندارد میانگین

واریانس

انحراف استاندارد

مصرف مواد، الکل و انحراف جنسی

416

00/1

00/6

481/1

040/0

67/0

82/0

وندالیسم و سرقت

416

00/1

00/6

499/1

040/0

66/0

81/0

تقلب تحصیلی

416

00/1

00/6

736/2

070/0

07/2

44/1

پرخاشگری

416

00/1

00/6

916/1

053/0

17/1

08/1

رفتارهای انحرافی

416

00/1

00/6

748/1

025/0

61/0

78/0

 

 

بر اساس اطلاعات گزارش شده در جدول فوق، میانگین و انحراف استاندارد «کل رفتارهای انحرافی» به ترتیب برابر 748/1 و 78/0 گزارش شده است. به همین ترتیب، میانگین و انحراف استاندارد مؤلفه­های رفتارهای انحرافی نیز گزارش شده است. مقایسه مقادیر میانگین این مؤلفه­ها نشان می­دهد که بالاترین میانگین مربوط به مؤلفه «تقلب تحصیلی» و کمترین میانگین مربوط به مؤلفه «مصرف مواد، الکل، روان‏گردان و انحراف جنسی» است. بنابراین، «تقلب تحصیلی» شایع­ترین رفتار انحرافی در میان دانشجویان بوده است و پس از آن به ترتیب «پرخاشگری»، «وندالیسم و سرقت»، و در نهایت «مصرف مواد، الکل، روان‏گردان و انحراف جنسی» در مراتب بعدی قرار می­گیرند.

 

نتیجه‏گیری

در نتایج تحلیل عاملی چهار عامل شناسایی شدند که عبارتند از: «مصرف مواد، مشروبات الکلی، روان‏گردان‏ها و انحراف جنسی»، «وندالیسم و سرقت»، «تقلب» و «پرخاشگری». پایایی این مقیاس از طریق محاسبه آلفای کرونباخ 924/0 به‏دست آمد. با در نظر گرفتن نتایج این پژوهش می­توان گفت: که این مقیاس از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است و عوامل به دست آمده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی می­توانند رفتارهای انحرافی دانشجویان را به گونه­ای مناسب اندازه‏گیری کنند. این مقیاس می­تواند در پژوهش‏های علوم‏انسانی و به‏ویژه علوم‏اجتماعی مورد استفاده محققان قرار بگیرد. بنابراین، می­توان از آن به عنوان ابزاری برای تعیین نقاط ضعف و قوت دانشجویان در زمینۀ رفتارهای انحرافی به منظور اخذ تدابیری برای کاهش رفتارهای انحرافی دانشجویان بهره برد.

 

 

پیوست 1- مقیاس سنجش رفتارهای انحرافی دانشجویان

ردیف

گویه‏ها

بیش از 10 بار

10-8 بار

7 - 5 بار

4-2 بار

1 بار

هرگز

1

در طول 30 روز گذشته پیش آمده که سیگار کشیده­ام.

6

5

4

3

2

1

2

در طی 30  روز گذشته پیش آمده که قلیان کشیده­ام.

6

5

4

3

2

1

3

تا به حال پیش آمده که مواد مخدر (تریاک، هروئین، حشیش و ...) مصرف کرده باشم.

6

5

4

3

2

1

4

تا به حال پیش آمده که مشروبات الکلی (شراب، آبجو، ویسکی، ودکا و...) مصرف کرده باشم.

6

5

4

3

2

1

5

تا به حال پیش آمده که روان‏گردان (اکس، شیشه، کراک و ...) مصرف کرده باشم.

6

5

4

3

2

1

6

تا به حال پیش آمده که مواد مخدر، مشروب یا روان‏گردان به دیگران فروخته­ام.

6

5

4

3

2

1

7

تا به حال به وسایل دانشگاه آسیب رسانده­ام.

6

5

4

3

2

1

8

تا به حال  پیش آمده که از روی عمد روی دیوارها، صندلی‏ها، اتوبوس و... نوشته یا نقاشی کرده­ام.

6

5

4

3

2

1

9

تا به حال پیش آمده که چیزی را بدون پرداخت پول از فروشگاه برداشته­ام.

6

5

4

3

2

1

10

تا به حال پیش آمده که بدون اجازه اطرافیانم، پول یا وسیله­های آنها را برداشته­ام.

6

5

4

3

2

1

11

تا به حال پیش آمده که پول یا وسیله­ای قرض گرفته و از عمد آن را پس نداده باشم.

6

5

4

3

2

1

12

تا به حال پیش آمده که در تحقیقات علمی­ و تکالیف کلاسی­ام چند بار مطلبی را از کتاب، مقاله، سایت‏های اینترنتی استفاده کرده و به آن رفرنس نداده­ام.

6

5

4

3

2

1

13

تا به حال پیش آمده که به برگه امتحانی بغل دستی­ام نگاه کنم.

6

5

4

3

2

1

14

تا به حال پیش آمده که سر جلسه امتحان از روش‏ایی استفاده کرده­ام (مانند همراه داشتن جواب‏ها برگه کاغذ، استفاده از موبایل یا هندزفری، عوض کردن برگه امتحان).

6

5

4

3

2

1

15

تا به حال پیش آمده که نسبت به اطرافیانم فحاشی کرده­ام.

6

5

4

3

2

1

16

تا به حال پیش آمده که با هم اتاقی­ها و هم دانشگاهی­هایم درگیری فیزیکی داشته­ام.

6

5

4

3

2

1

17

تا به حال پیش آمده که با والدین خود درگیری جدی داشته­ام.

6

5

4

3

2

1

18

تا به حال پیش آمده که کسی را به کتک زدن تهدید کرده­ام.

6

5

4

3

2

1

19

تا به حال پیش آمده که (بدون ازدواج) رابطه جنسی با جنس مخالف داشته باشم.

6

5

4

3

2

1

20

تا به حال پیش آمده که رابطه جنسی با هم جنس خود داشته باشم.

6

5

4

3

2

1

21

تا به حال پیش آمده که در پارتی­های مختلط دوستانه (غیر خانوادگی) شرکت کنم.

6

5

4

3

2

1

 



[1] Shirasa & Azuma

[2] Cheng

[3] Murray & Farrington

[4] Laser, J. A., Luster, Tom, Oshio, Toko

[5] Sampson & Laub

[6] Cauffman, Farruggia, & Goldweber

[7] Maccoby

[8] Context

[9] Item Analysis

[10] Reliability

[11] Validation

[12] لازم به توضیح است که تعداد ابعاد رفتارهای انحرافی در نتیجه تحلیل عامل اکتشافی از شش بُعد به چهار بُعد کاهش یافت؛ به عبارت دیگر، بعد «مصرف مواد» با بعد «انحراف جنسی» و بعد «وندالیسم» با بعد «سرقت» ترکیب شده است. 

[13]Linn

[14] Brennan

[15] Nunnally

[16] Bernstein

احمدی، حبیب. (1389). جامعه‏شناسی انحرافات، چاپ چهارم، تهران: سمت.

خامسان احمد، امیری محمد اصغر. (1390). «بررسی تقلب تحصیلی در میان دانشجویان دختر و پسر"»، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، ش 1، ص 53-61.

دواس‌، دی‌. ای‌. (1386). پ‍ی‍م‍ای‍ش‌ در ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌، ت‍رج‍م‍ه‌: ه‍وش‍ن‍گ‌ ن‍ایب‍ی، چاپ هشتم، ت‍ه‍ران‌: ن‍ش‍ر ن‍ی.

سراج‏زاده، سید حسین و فیضی، ایرج. (1386). «عوامل اجتماعی مؤثر بر مصرف تریاک و مشروبات الکلی در بین دانشجویان»، نامه علوم اجتماعی، ش31، ص81- 99.

شفرز، برنهاد. (1383). مبانی جامعه‏شناسی جوانان، ترجمه: کرامت­الله راسخ، تهران: نشر نی.

عبدالهی، محمد. (1381). «اولین همایش آسیب‏های اجتماعی در ایران»، مجموعه مقالات،انجمن جامعه شناسی ایران، تهران: نشر آگاه.

علیوردی­نیا، اکبر؛ ابراهیمی، قربانعلی و صالح­نژاد، صالح. (1390). «بررسی جامعه‏شناختی تأثیر انتخاب­های عقلانی بر رفتارهای انحرافی: مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه ارومیه»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، ش 2 (5 و6)، ص 143-167.

علیوردی­نیا، اکبر و همتی، اعظم. (1392). «تحلیل اجتماعی گرایش به مصرف مشروبات الکلی در میان دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران»، راهبرد اجتماعی و فرهنگی، ش7، ص 77-102.

علیوردی­نیا، اکبر؛ جانعلیراده، حیدر و توحیدیان، رقیه. (1392). «تاثیر برچسب‏زنی بر گرایش دانشجویان نسبت به رفتارهای انحرافی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ش6 (2)، ص 67-90.

کندلر، کِنِت؛ پریسکات، کارول. (1391). ژن­ها، محیط و آسیب­شناسی روانی: درک علل اختلالات روانی و سوءمصرف مواد، ترجمه: جلیل یونسی، هما رضایی، شهلا شاه­مرادیان، علی شهریاری، چاپ اول، تهران: اطلاعات و ستاد مبارزه با مواد مخدر.

محسنی، منوچهر. (1390). جامعه­شناسی انحرافات اجتماعی، چاپ دوم، تهران: انتشارات طهوری.

Brennan, R.L. (2006) (Ed.). "Educational Measurement" (4th Ed.), Westport, CT: Praeger.

Cauffman, Elizabeth, Farruggia, Susan P., Goldweber, Asha (2008) "Bad Boys or Poor Parents: Relations to Female Juvenile Delinquency ", Journal of Research on Adolescence, No. 18, (4), p 699-712.

Cheng, Jaonan. (2012) "The Effect Factor for Students’ Deviant Behavior ",The Journal of Human Resource and Adult Learning, No. 8 (2), p 26-32.

Maruyama, Geoffrey. (1997) "Basics of Structural Equation Modeling ", Sage Publication.

Laser, J.A. Luster, Tom, Oshio, Toko. (2007) "Promotive and Risk Factors Related to Deviant Behavior in Japanese Youth ". Criminal Justice and Behavior, No. 34 (11), p 1463-1480.

Linn, R.L. (1989) "Educational Measurement: Third Edition ", New York: Macmillan Publishing Co.

Murray, J. Farrington, D.. (2005) "Parental Imprisonment: Effects on Boys' Antisocial Behaviour and Delinquency through the Life-Course ". Journal of Child Psycholology and Psychiatry, No. 46(12), p 1269-1278.

Nunnally. J.C. & Burnstein. (1994) "Psychometric Theory ". Mc Graw- Hill book Co.

Sampson, Robert, J. and John H. Laub, (1994) "Urban Poverty and the Family Context of Delinquency: A New Look at Structure and Process in a Classic Study ", Child Development, No. 65, p523-540.

Szasz, T. S. (1984) "The Myth of Mental Illness: Foundations of a Theory of Personal Conduct ". New York: Harper & Row.

Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2001) "Using Multivariate Statistics ", (4th Ed.). Boston: Allyn & Bacon.

Theling, J.K. (1999) "Student Culture " in Clark, B.R. and G.R. Near. " The Encyclopedia of Higher Education ", 3 (1709-1719): Oxford Press.