بررسی رابطة فقر روستایی و تخریب مراتع بخش مرکزی شهرستان فارسان

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ترویج کشاورزی، دانشگاه یاسوج، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشگاه یاسوج، ایران

چکیده

در میان معضلات مسیر توسعه پایدار، دو مانع اساسی فقر و تخریب، به‎ویژه در کشورهای جهان سوم، به‌طور جدی مطرح‌اند. این دو عامل، بجز تأثیر منفی‌ بر دستیابی به توسعه پایدار، با یکدیگر رابطه‌ای تعاملی دارند و یک بحران جدی توسعة کشورهای جهان سوم، تهدیدی برای محیط زیست جهانی هستند. پژوهش حاضر، با هدف بررسی رابطه فقر روستایی و تخریب مراتع در بخش مرکزی شهرستان فارسان انجام شده است. شیوه تحقیق، پیمایشی بوده و با نمونه‌ای به حجم 346 خانوار روستایی با ابزار پرسش‌نامه انجام شده است. صحت این پرسش‌نامه به‌وسیلة متخصصان توسعه روستایی و پایایی آن نیز، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (که مقدار آن بالاتر از 70/0 شد) تأیید شده است. در این پژوهش، خط‌فقر نسبی سرانه در منطقه مدنظر، در سال 1393 حدود 1213000 ریال محاسبه شد که باتوجه‌به نتایج پژوهش، حدود 14درصد از پاسخگویان فقیر بودند. همچنین، نتایج پژوهش، میزان زیاد تخریب مراتع را در این منطقه نشان می‌دهد و دراین‌میان، میزان تخریب مراتع به‌وسیلة پاسخگویان فقیر، به‌طرز معناداری، بیشتر از پاسخگویان غیرفقیراست.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship between Rural Economic Poverty and Rangelands Degradation The Case of Central District of Farsan County

نویسندگان [English]

  • Elaheh Davoodi Farsani 1
  • Mehdi Nooripoor 2
1 Yasouj University, Iran
2 Yasouj University, Iran
چکیده [English]

Introduction
Based on the United Nations definition, fundamentally, poverty is the inability of getting choices and opportunities, a violation of human dignity. It means lack of basic capacity to participate effectively in society. It means not having enough to feed and clothe a family, not having a school or clinic to go to, not having the land on which to grow one’s food or a job to earn one’s living, not having access to credit. It means insecurity, powerlessness and exclusion of individuals, households and communities. It means susceptibility to violence, and it often implies living in marginal or fragile environments, without access to clean water or sanitation. On the other hand, in many developing countries where rangelands are a dominant land type and critically important in livelihoods of a significant portion of the population, severe rangeland degradation and/or conflicts over rangeland use can create significant social, economic, and environmental problems. Among all sustainable development challenges, poverty and rangeland degradation are two basic and important obstacles especially in Third World countries. These two factors are important not only because of their negative effects on achieving sustainable development, but also because they have an intensifying and interactive relationship with each other and threaten third world countries development and endanger the global environment as a serious crisis.
 
Material & Methods
The present study was carried out to investigate the relationship between rural poverty and rangelands degradation in central district of Farsan County. Survey research method with a pre-designed questionnaire was used to collect data from the study area. Face validity of the supposed questionnaire was verified by faculty staff of the Rural Development Department of Yasouj University. Also, the Cronbach's alpha coefficient as a criteria of the reliability of the questionnaire was calculated above 0.70 based on the data collected in a pilot study. Research population consisted of all household heads of the supposed study area that about 346 rural households were selected as research sample. Research questionnaire included 3 parts: the first one was about the measurement of poverty, second part was about the measurement of rangelands degradation and the final part was about demographic variables. The absolute poverty line is defined as the amount of income which according to cultural, social and economic aspects evaluated to be necessary to meet the minimum needs of individuals (such as food, clothing, housing, etc.), or at least conditions such as a minimum level of income, education, housing and so on. This method for determining the poverty line is called basic needs method. On the other hand, the relative poverty line is defined as a certain percentage of income or average income of the whole society in the form of a border or a certain percentage of the population whose income is lower than the Minimum. In this study, the relative poverty line was considered and to facilitate proper statistical analysis, both poverty and degradation scores were calculated and/ or computed for per capita.
 
Discussion of Results & Conclusions
The results showed that the majority of the respondents were between 41 to 50 years old (about 29.1%). Most of them were male, married and illiterate. Also, the average family size was 4.67. Most of them have a monthly income between 5 and 10 million Rials. The average household food expenditure was 5440000 Rials and 5890000 Rials for non-food Expenditure. In this research, in the studied region, the per-capita relative poverty line was calculated 1213000 Rials for the year 2014. The results also showed that there are statistically significant differences between poor and non-poor respondents based on their ages and education level. According to the findings, about 14 percent of the respondents were poor. The results also showed a high degree of rangelands degradation in the studied region. The average score for rangeland degradation was 3.27 in a continuum from 1 to 5. Moreover, according to the results of research, the average score of rangeland degradation by poor respondents was more than non- poor respondents while this difference was significant statistically at 0.001 level.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural Economic Poverty
  • Degradation
  • Rangelands
  • Farsan

ابوالفتحی قمی، ا. (1371). درآمدی بر شناخت شاخص‌های نابرابری درآمدی و فقر، تهران: مرکز آمار ایران.

ارضروم چیلر،ن. (1384). «ابعادگوناگونفقردرایران»، مجموعهپژوهش‌هایاقتصادی. گزارش چاپ شده. اداره بررسی‌ها و سیاست‌های اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

رکن الدین افتخاری، ر.؛ عارف‌نیا، خ.؛ سجاسی قیداری، ح.؛ فیروزنیا، ق.؛ صادقلو، ط.؛ دیانی، ل. و فتاحی، ا. (1389). «راهبردهایتوسعهآموزش پایداردرایران»، جغرافیا، سال 8، ش25، ص 66-47.

افتخاری، ف. (1390). بررسیعواملمؤثربرفقرروستاییدراستانکهگیلویهوبویراحمد،پایان‎نامهکارشناسیارشد توسعه روستایی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج.

البرز، م.؛ افتخاری، س. و گنجعلی، م. (1386). «عوامل تعیین‌کنندة احتمال فقر افراد، با استفاده از مدل لوژستیک تجمعی ترتیبی»، رفاه اجتماعی، سال 6، ش 3، ص 139-125.

انصاری،ن.؛سیداخلاقیشال، ج. وقاسمی، م. (1387). «عواملاجتماعی‌اقتصادیمؤثردرتخریبمنابعطبیعیکشوروسهم آنها درتخریب»، تحقیقاتمرتعوبیابانایران، سال 15، ش 4، ص 524 -508.

پورطاهری، م.؛ طالبی، ح. و رکن‌الدین افتخاری، ر. (1389). «تحلیل عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر کاهش فقر روستایی با تأکید بر فقر غذایی: بخش خلجستان استان قم» برنامه‌ریزی و آمایش فضا، سال 15، ش 2، ص80 -61.

تقی‌زادهرنجبری، ح. و زارعمهرجردی، م. (1392). «بررسیاثرتخریبمحیطزیستبرفقر (درشهرستانکرمان)»، اولینهمایشملی الکترونیکیکشاورزیومنابعطبیعیپایدار، مؤسسه آموزش عالی مهر اروند، تهران.

خدادادکاشی،ف. (1377). «اندازه‎گیریفقردرایرانبراساس خصوصیاتاجتماعیواقتصادی خانوارها: کاربردشاخصسندرایران»،پژوهش‌نامهبازرگانی، سال 7، ش 2، ص 83-61.

خدادادکاشی، ف. و باقری، ف. (1384). «برآورد خط فقر در ایران طی سال‌های 1363-1379»، رفاه اجتماعی، سال 5، ش 1، ص 28-1.

دفتر آمار و اطلاعات معاونت برنامه‌ریزی استانداری چهارمحال و بختیاری. (1390). سالنامه آماری استان چهارمحال و بختیاری. قابل دسترس با آدرس: 

http://www.ostan-chb.ir/dorsapax/Data/Sub_20/File/salnameh90.zip

رحیمی، ح. (1380). «بررسی اثر فقر بر محیط زیست»، اطلاعات سیاسی‌ اقتصادی، سال 16، ش 12، ص 221-214.

رحیمی، م. و محمدی، ح. (1386). «شاخص‌های فقر و تغییرات رفاهی خانوارهای روستایی»، رفاه اجتماعی، سال 6، ش 3، ص 123-105.

رودگرمی،پ.؛انصاری، ن. و فراهانی، ا. (1390).«بررسیعواملاجتماعی‌اقتصادیمؤثردرتخریبمنابعطبیعیاستانتهران»، تحقیقاتمرتعو بیابانایران، سال 18، ش 1، ص 171- 151.

سیداخلاقیشال، ج.؛انصاری، ن. و یوسفکلافی، س. (1391). «بررسیعواملاجتماعیاقتصادیمؤثربرتخریبمنابعطبیعیاستاناردبیل،ازدیدگاهبهره‎بردارانوکارشناسان»، تحقیقاتمرتعوبیابانایران، سال 19، ش 1، ص 148- 133.

شریفی‎نیا،ز.؛مشیری، ر. و علی‌حسینی، ا. (1390). «نقشفقرروستاییبرتوسعهپایدار )تخریبمحیطزیست:مرتع)»،فصلنامه جغرافیایی سرزمین، سال 7، ش 2، ص 29-15.

عمرانی، م.؛ فرج‌زاده، ز. و ده‌مرده، م. (1388). «عامل‌های تعیین‌کننده فقر و تغییرات رفاهی خانوارهای روستایی و شهری ایران»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، سال1، ش 2، ص 42-2.

فیروزآبادی، ا. و عظیم‎زاده،د. (1391). «فقرروستاییوتخریبمحیطزیست»،  توسعه روستایی، سال 4، ش2، ص120-99.

گلکار، م. (1382). توسعه پایدار و محیط زیست در ایران،پایان‎نامهکارشناسیارشد علوم سیاسی،دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران.

نجفی، ب. و شوشتریان، آ. (1386). «برآورد خط‌فقر، اندازه فقر و بررسی عوامل آن در خانوارهای روستایی و شهری ایران»،  اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال 15، ش 3، ص 24-1.

حمزه‌ای، م.؛ شاه‌حسینی، ا.؛ برزو، غ. و موسوی مطلوب، س. (1391). «شناخت فرهنگ فقر در روستاییان شهرستان هرسین»، رفاه اجتماعی، سال 12، ش 2، ص240-211.

Ahmad, S. Islam, M. and Mirza, S. (2012) “Rangeland Degradation and Management Approaches in Balochistan Pakistan". Pakistan Journal of Botany, 44: 127- 136.

Barbier, Edward, B. (2000) "The Economic Linkages between Rural Poverty and Land Degradation: Some Evidence from Africa". Agriculture, Ecosystems and Environment, 82(1): 355–370.

Bhattacharya, H. and Innes, R. (2006) Is there nexus between poverty and environment in rural India, American Agricultural Economics Annual Meeting. Retrieved from:

                   http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/21201/1/sp06bh01.pdf.

Brocklesby, M. and Hinshelwood, E. (2001) "Poverty and the Environment: What the Poor Say". Center for Development Studies University of Wales Swansea, 15(1):85-91.

Duraiappah, A. (1999) "Poverty and Environmental Degradation: A Review and Analysis of the Nexus". World Development, 26(12): 2169-2179.

Forsyth, T. and Leach, M. (1998) "Poverty and Environment: Priorities for Research and Policy an Overview Study”. Prepared for the United Nations development programme and European commission. 49 pages.

Gartton, B. (1996) "The Poverty and Impoverishment Theory". Journal of Economic History, 56 (1): 39- 61.

Harris, Richard. B. (2009) "Rangeland Degradation on the Qinghai-Tibetan Plateau: A Review of the Evidence of Its Magnitude and Causes". Journal of Arid Environments, 74: 1- 12.

International Fund for Agricultural Development (IFAD). (2007). <www.ifad.org>.

Kassahun, A. Snyman, H. A. and Smit, G. N. (2008) "Impact of Rangeland Degradation on the Pastoral Production Systems, Livelihoods and Perceptions of the Somali Pastoralists in Eastern Ethiopia". Journal of Arid Environments, 72 (7): 1265- 1281.

Li, S. Verburg, P. and Li, X. (2011) "Spatial Analysis of the Driving Factors of Grassland Degradation under Condition of Climate Change and Intensive Use in Inner Mongolia". Regional Environmental Change, 12: 461- 474.

Lopez, A. Taylor, E. and Yunez, A. (2012) Natural resource dependence in rural Mexico, Retrieved from:

                   http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/61230/2/poster_10436.pdf.

Mukherjee, S. and Benson, T. (2003) "The Determinants of Poverty in Malawi". World Development, 31(2): 339-358.

Omuta, G. (2011) Poverty and Environmental quality in the Niger Delta region: dependence on biomass fuels as the source of household energy. Centre for Population and Environmental Development,Retrieved from: https://www.africaportal.org/dspace/articles/poverty-and-environmental-quality-niger-delta-region-dependence-biomass-fuels-source   

Patten, M. (2002) Proposing empirical research. Los Angeles, USA: Pyrczak Publishing, 138 pages.

Swinton, S. Escobar, G. and Reardon, T. (2003) "Poverty and Environment in Latin America: Concepts, Evidence and Policy Implications", World Development, 31(11): 1865- 1872.