عودلاجان؛ روایت مرگ یک محله: مطالعة پیامدهای معنایی تغییرات فضایی، در محلة عودلاجان تهران

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه اصفهان، ایران

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه مازندران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی دانشگاه مازندران، ایران

چکیده


مقاله حاضر، پیامدهای معنایی تغییرات فضا را در محلة عودلاجان تهران بررسی کرده است. این محله، یکی از قدیمی‏ترین محلات شهر تهران است که در سال‏های اخیر، با هجوم منطق اقتصادی بازار، تغییرات فراوانی کرده و از یک محلة فرهنگی‌تاریخی به یک محدودة اقتصادی حاشیه‏ایِ بازار تهران، تبدیل شده است. این تغییرات فضا بافت معنایی و نشانه‏ای محله را هم تغییر داده است. در این تحقیق، با روش نظریة داده‏بنیاد، فرآیند مرگ محلة عودلاجان و این تغییر و تحولات ارزیابی شده و نظریة روش‏شناختی غالب این نظریه، نظریه گلیزری (1978) است. اطلاعات، با استفاده از مصاحبة نیمه‏ساخت‏یافته و مشاهدة میدانی جمع‏آوری شده‌اند و یافته‏ها نشان می‌دهند شش موضوع اصلی درهم‌تنیده، مراحل مرگِ محلة عودلاجان را ایجاد کرده‌اند. این مباحث عبارت‌اند از: ویرانیِ پیشینة تاریخی؛ جدال‏ نهادها؛ رواج ناامنی؛ مردانه‏شدن فضا؛ زوال همسایگی و مرگ هویت محله‏ای. درواقع، منطق اقتصادیِ سودمحورِ بازار تهران، برای کسب مشروعیتِ حضور در این محله، هم‌پای ‏بی‌نظمی‌ها و جدال نهادها عاملی بنیادی در آغاز تغییرات فضا و تسریع روند آن بوده است. این عامل، مسائل دیگر مطرح‌شده در این موضوعات را ایجاد یا تشدید کرده است. دراین‌میان، موضوع اصلی «اقتصادی‌کردن ‏فعالیت‌های محله‏ای» است که هم‌پای منطق اقتصادی ارتباط این مباحث را محکم کرده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Oudlajan: Narrates the Death of a Neighborhood The Study of Semantic Implications of Spatial Changes in Oudlajan Neighborhood of Tehran

نویسندگان [English]

  • Nariman Mohammadi 1
  • Tohid Alizadeh 2
  • Ferdos Hatami Taher 3
1 University of Isfahan, Iran
2 university of Mazandaran, Iran
3 university of Mazandaran, Iran
چکیده [English]

Introduction:
This paper studies the semantic implications of spatial changes in the Oudlajan's neighborhood of Tehran. Oudlajan is one of the oldest neighborhoods in Tehran which has experienced many changes with the invasion rule of Bazar's economic logic and from a cultural - Historical neighborhood has become marginalized economics’ space of the Bazar. The Spatial Changes also affected the semantic context of the Oudlajan's neighborhood. In this study the process of the death of Oudlajan's neighborhood and its changes have been investigated by Grounded Theory Method.  
 
Material & Methods:
The research method is qualitative approach with an emphasis on Grounded Theory Method. The dominant methodological approach of grounded theory in this study is Glaser's approach (1978). Research data were collected using the Semi-structured interviews and field observations. To encompass the area under study and a deep understanding, field observation was conducted and all the conflict and interactive nodes in the Oudlajan's neighborhood been studied and observed in details. In the next step, to encompass more aspects of issue, two group interviews with residents of the Oudlajan's neighborhood have been done (A group interview with five residents and a group interview with six residents of the Oudlajan's neighborhood). Then, we implemented conducted group interviews and semi-structured individual interviews. During the interviews, observation of the field continued and did not stop until the end of our investigation. The duration of the field observation and interviews, was 5 months (from May 2015 to September 2015). The data analysis was conducted using a Glaser's coding three-step approach (1978). Coding is done line by line. The process of data analysis as follows: open coding (identifying categories, attributes and dimensions), selective coding (clustering around categories) and theoretical coding. Open coding is meant to search through the data line by line or paragraph by paragraph and assigning code to data and maintaining open of coding and observing the results of data. Accordingly, data are coding line by line; then in selective coding, open codes grouped into larger categories based on key categories that shape theory. In theoretical coding, these categories are linked to each other and the relationships between them investigated. This is a process of discovery and emergence of the theory that includes discovering concepts, linking concepts together and study modality of these connections. Substantive theory presented after coding of data and connecting the discovered categories with each other.
 
Discussion of Results & Conclusions:
Findings showed that six basic categories have formed the process of dying Oudlajan's neighborhood which is interconnected with each other. These categories include: destruction of living history, institutional conflicts, normalization of insecurity experience, masculinization of space, deterioration of neighborhood and death of neighborhood identity. In fact, Bazar's economic logic, along with institutional incoherence and institutional struggle for legitimacy to attend in Oudlajan neighborhood have been fundamental factors in changing space and accelerates its. The central category is “capitalization of the neighborhood acts”, which is along with economic logic, has strengthened the relationship between the above categories. In general the above categories in a complex process have lead to this problem that be endangered Oudlajan's neighborhood and its historical - cultural existence and confronted with the problem as “Oudlajan's death”.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Changes
  • Semantic implications
  • Neighborhood Identity
  • Grounded Theory Method
  • Oudlajan's Neighborhood

افروغ، ع. (1377). فضا و نابرابری اجتماعی: ارائه الگویی برای جداکردن فضا و پیامدهای آن، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

بوستانی، د. و محمدپور، ا. (1388). «بازسازی معنایی جهت‏‏گیری جنسیتی پسران نسبت به دختران (ارائه یک نظریه زمینه‏ای)»، مطالعات راهبردی زنان، ش 44، ص 31– 1.

تکمیل همایون، ن. (1393). اودلاجان، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

رضوان، ع. و فتحی، م. (1391).  «بررسی عوامل مرتبط با احساس ناامنی در محلات شهری، در ناحیه 3 منطقه 17 شهرداری تهران»، فصلنامه علمی‌پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 12، ش 45، ص 410– 387.

ریتزر، ج. (1394). نظریه‏های جامعه‏شناسی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: نشر نی.

شعیری، ح. (1391). «نوع‌شناسی مکان و نقش آن در تولید و تهدید معنا در نشانه‌شناسی مکان»، مجموعه مقالات هفتمین هم‌اندیشی نشانه‌شناسی، تهران: حلقه نشانه‌شناسی تهران.

صدیق سروستانی، ر. و نیمروزی، ن. (1389). «بررسی ارتباط بین مشارکت در روابط همسایگی و احساس امنیت»، فصلنامه دانش انتظامی، سال 12، ش 2، ص 220– 185.

فکوهی، ن. (1383). انسان‌شناسی شهری، تهران: نشر نی.

لینچ، ک. (1383). تئوری شکل شهر، ترجمه: سیدحسین بحرینی، تهران: دانشگاه تهران.

محمدپور، ا. و ایمان، م. (1387). «بازسازی معنایی پیامدهای تغییرات اقتصادی، در منطقه اورامان تخت کردستان ایران: ارائه یک نظریة زمینه‌ای»، فصلنامه علمی‌پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 7، ش 28، ص 213- 191.

محمدپور، ا. (۱۳۹۰). روش تحقیق کیفی ضد روش ۱، تهران: انتشارات جامعه‏شناسان.

محمدپور، ا. (1396).  روش تحقیق معاصر در علوم انسانی (مباحثی در سیاست‌های روش)، تهران: انتشارات ققنوس

مدنی‌پور، ع. (1379). طراحی فضای شهری؛ نگرشی بر فرآیندی اجتماعی و مکانی، ترجمه: فرهاد مرتضایی، تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.

Blaikie, N. (2007) Approaches to Social Inquiry, London: Polity Press.

Creswell, J.W. (2012) Educational Reserach: Planning, Conducting and Evaluating Quantitative and Qualitative Research, 4th ed. London: Pearson.

Giordano, L. M. (2008) Land Use, Street Networks, and CrimePatterns in the Mattapan Section of Boston, Massachusetts, Paperpresented at the annual meeting of the ASC Annual Meeting, St. Loui.

Glaser, B. G. (1978) Theoretical sensitivity. Mill Valley, CA: Sociology Press.

Glaser, B. G. (1992) Basics of grounded theory. Mill Valley, CA: Sociology Press.

Glaser, B. & Strauss, A. (1967) The discovery of grounded theory. Chicago: Aldine.

Gottdiner, M. (1986) The City and the Sign: An Introduction to Urban Semiotics, Edited by M. Gottdiener and Alexandros Ph. Lagopoulos. New York: Columbia University Press.

Gottdiner, M. & Hutchison, R. (2011) The new urban sociology, Westview Press.

Guba, E. G. and Lincoln, Y. S. (2005) “Paradigmatic Controversies, Contradictions, and Emerging Confluences”, In N. K. Denzin & Y. S.  Lincoln (Eds.), “Handbook of qualitative research” (3rd ed. p. 191– 215). Thousand Oaks, CA: Sage.

Ledrut, R. (1986) Speech and the Silence of the City. In: Gotdiener, M. and Alexander Ph. Lagopoulos (Eds.), The Ciy and the Sign: An Introduction to Urban Semiotics. New York: Colubia University Press, 114-134.

Neuman, L. (2006) Social Research Methods: Quantitative and  Qualitative Approaches, Third Edition. London: Allyn and Bacon.  

Neuman, L. (2007) Basics of Social Research: Qualitative andQuantitative Approaches, Second Edition, Allyn & Bacon.

Pipkin, J.S. (1983) Remaking the City: Social Science Perspectives on Urban Design, State University of New York Press.

Strauss, A. (1987) Qualitative analysis for social scientists, New York: Cambridge UniversityPress.

Urquhart, C. (2013) Grounded Theory for Qualitative Research, London: Sage Publication.