https://ssoss.ui.ac.ir/ پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی fa daily 1 Tue, 12 May 2026 00:00:00 +0330 Tue, 12 May 2026 00:00:00 +0330 https://ssoss.ui.ac.ir/article_30399.html https://ssoss.ui.ac.ir/article_30131.html خشونت علیه کادر درمان یکی از چالش‌های نظام سلامت است که ریشه در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و سازمانی دارد. این پدیده بر کیفیت خدمات درمانی، رضایت بیماران و سلامت روانی کارکنان تأثیر منفی می‌گذارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و براساس روش داده‌بنیاد، با هدف فهم خشونت و پزشک‌ستیزی در مراکز درمانی شهر اهواز انجام شد. مشارکت‌کنندگان به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. درمجموع ۳۰ مصاحبه با کادر درمان بیمارستان‌های تابعۀ دانشگاه علوم پزشکی اهواز انجام و در سه مرحلۀ کدگذاری (باز، محوری و گزینشی) تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که خشونت علیه کادر درمان حاصل برهم‌کنش مجموعه‌ای از عوامل ساختاری، فرهنگی و حرفه‌ای است که در قالب 11 مقولۀ اصلی شناسایی شد: عادی‌پنداری خشونت، بوروکراسی فرساینده، ضعف تاب‌آوری و همدلی، تناقض گفتمانی، گذار از پزشکی پدرسالارانه به بیمارمحور، پزشک غایب، بازنمایی رسانه‌ای منفی، فاصله‌گذاری پزشکی، شکاف بی‌اعتمادی، فرسودگی شغلی و دوراهی ترک شغل/مهاجرت. این مقوله‌ها به‌عنوان مهم‌ترین زمینه‌های شکل‌گیری و بازتولید چرخۀ معیوب پزشک‌ستیزی شناسایی شد. براساس نتایج، مقابله با این پدیده نیازمند اصلاحات بنیادین در سیاست‌گذاری سلامت، حمایت نهادی و مالی از کادر درمان، بازنمایی مثبت جایگاه اجتماعی آنان، جرم‌انگاری و تدوین قوانین بازدارنده در قبال خشونت، و گذار به الگوهای مشارکتی و جامعه‌محور در روابط پزشک _ بیمار است. اتخاذ این اقدامات می‌تواند تاب‌آوری و همدلی اجتماعی را ارتقا ءدهد و زمینۀ کاهش خشونت در محیط‌های درمانی را فراهم کند. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30089.html مقالۀ حاضر اقدامات اسرائیل را در بازنمایی ایران به‌عنوان «تهدیدی وجودی» بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که دشمن‌سازی بخشی از راهبرد ژئوپولیتیکی و ایدئولوژیک بلندمدت اسرائیل است. چارچوب نظری پژوهش بر تحلیل گفتمان انتقادی فِرکلاف و نظریۀ میدان و سرمایۀ نمادین بوردیو استوار است. روش‌شناسی تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل اسناد رسمی، متون سیاسی، گزارش‌های راهبردی (مانند یینون و بروکینگز)، و سخنرانی‌های مقامات دو کشور است. نتایج نشان می‌دهد که اسرائیل ازطریق روش‌هایی چون تبدیل ایران (به قول بوردیو) به دیگریِ تهدیدکننده یعنی خطری برای امنیت و مذهب خود و در پی آن به دنبال مشروعیت‌زدایی بین‌المللی ایران است؛ درحالی‌که رفتار ایران عمدتاً واکنشی به تهدیدات واقعی است. مطالعۀ حاضر نتیجه می‌گیرد که بدون تغییر این ساختارهای گفتمانی و ایدئولوژیک، دستیابی به صلح پایدار در غرب آسیا امکان‌پذیر نخواهد بود. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30296.html امروزه فضای مجازی تأثیر گسترده‎‌ای بر ابعاد زندگی افراد به‌ویژه عملکرد آنان در خانواده دارد و ازآنجایی‌که خانواده مبنا و بستری است که افراد برای حضور در اجتماع و جامعه نوع عملکردشان را از آن به عاریه می‌گیرند، بنابراین در این پژوهش تأثیر میزان و نوع استفاده از فضای مجازی بر عملکرد خانواده به شیوۀ فراتحلیل بررسی شد؛ بدین منظور از بین پژوهش‎‌های مرتبط بین سال‎‌های 1390-1401 تعداد 83 پژوهش انتخاب شد که ازنظر روش‎‌شناختی ملاک‎‌های لازم برای ورود به فراتحلیل را داشتند و با استفاده از روش مقایسه‎‌ای (همبستگی) نرم‌افزارCMA-3 تحلیل شدند. یافته‎‌ها نشان داد که میزان استفاده از فضای مجازی 274/0و نوع استفاده به میزان 1/0 بر عملکرد خانواده تأثیرگذار است که برحسب جدول تفسیری اندازۀ اثرکوهن میزان استفاده کمتر از متوسط و نوع استفاده به میزان خیلی کم می‎‌تواند بر عملکرد کلی خانواده اثرگذار باشد. یافته‌ها حاکی‌ازآن بود که میزان استفاده از فضای مجازی بیشترین تأثیر را بر کاهش رضایت زناشویی دارد. این یافته نشان می‌دهد که میزان استفاده از فضای مجازی بیش از هرچیزی بر رابطۀ زوجین تأثیرگذار است؛ علاوه‌براین میزان استفاده بسیار بااهمیت‌تر از نوع استفاده از این فضای مجازی است. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30128.html هدف پژوهش حاضر، شناسایی معانی، شاخصه‌ها و موانع امیدواری در میان دانشجویان و راهکاریابی برای آن بود. برای دستیابی به این هدف، از پارادایم تفسیری، رویکرد کیفی و روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی از نوع پژوهش نظریه‌ای مؤلفه‌ها و ساختارها بهره برده شد. میدان پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان کردستان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ و ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه‌نامۀ نیمه‌ساخت‌یافته بود. یافته‌های پژوهش در سه گام اصلی حاصل شد: گام نخست، به معانی امیدواری (در ۷ مورد) مانند توانایی ادامۀ زندگی، راه استمرار زندگی، اشتیاق درونی ادامۀ زندگی، تلاش برای دستیابی به هدف و ... و شاخصه‌های آن میان دانشجو_معلمان (در ۱۱ مورد) مانند اهداف مشخص و ازپیش‌تعیین‌شده، نقش امید در تسهیل و تقویت ارتباطات اجتماعی، رضایتمندی از زندگی و آرامش درونی، توانایی انطباق با شرایط جدید، نقش امید در افزایش تاب‌آوری در چالش‌ها، نقش باورها بر امیدبخشی، پایداری و ارزش شغل معلمی و ... پرداخت؛ گام دوم، عوامل و موانع امیدواری میان دانشجو_معلمان (در ۱۱ مورد) مانند نقش عوامل محیطی بر امیدواری دانشجو_معلمان، چالش‌های حضور در فضای مدرسه با عنوان معلم کارورز، کمبود آموزش‌های کاربردی برای دانشجو_معلمان، شرایط اقتصادی، سختی کار عاملی بر کاهش امید و ... را شناسایی کرد و سرانجام گام سوم، به دنبال راهکارهایی برای افزایش سطح امیدواری میان دانشجو_معلمان (در ۱۱ مورد) مانند: آگاه‌سازی دانشجویان با برگزاری کلاس‌های آموزشی، تغییر نگرش دانشجویان به دانشگاه، افزایش امکانات رفاهی برای دانشجویان، کشف استعدادهای دانشجویان، اصلاح دروس ارائه‌شده در دانشگاه و ... بود. براساس یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که مقولۀ امیدواری در میان دانشجو_معلمان دارای فراز و فرودهایی است که عوامل متعددی در آن دخیل هستند؛ اما درنهایت می‌توان به این نتیجه دست یافت که سطح امیدواری میان دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان کردستان، باوجود داشتن شغل، سیر نزولی به خود گرفته است؛ زیرا مقولۀ امید، تنها وابسته به شغل نیست. علت اصلی این امر، ‌ترس از پیش‌بینی‌ناپذیر بودن آینده بود. همچنین دانشجو_معلمان با مسائل متعددی نظیر شرایط اقتصادی نابسامان روبه‌رو هستند. چالش‌هایی که دانشجو_معلم با حضور در مدرسه با آن مواجهه می‌شود نیز، بر سطح امیدواری فرد بی‌تأثیر نیست؛ بنابراین، بایسته است که تدابیری برای آن سنجیده شود. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30096.html آسیب‌های اجتماعی نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست به‌ویژه در مراکز شبه‌خانواده، یکی از مسائل کلیدی امنیت اجتماعی است که می‌تواند به اختلالات روانی، بزهکاری و کاهش همبستگی اجتماعی منجر شود. مسئلۀ اصلی این پژوهش، بررسی فرایند شکل‌گیری آسیب‌دیدگی نوجوانان (سنین 12 تا 17 سال) در این مراکز است؛ با تمرکز بر زمینه‌های خانوادگی مانند اعتیاد والدین، طلاق، خشونت خانگی و فقر که اغلب به بی‌سرپرستی یا بدسرپرستی منجر می‌شود. این مطالعۀ کیفی با رویکرد گراندد تئوری اشتراوس و کوربین (1990) انجام شد و هدف آن کاربردی است. جامعۀ آماری شامل نوجوانان ارجاع‌شده به مراکز شبه‌خانوادۀ سازمان بهزیستی استان البرز بود. نمونه‌گیری هدفمند و نظری تا اشباع نظری ادامه یافت و از مجموع 17 مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با 9 پسر و 8 دختر (با حداکثر تنوع در سن، جنسیت، مدت اقامت و دلایل ارجاع) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA 2022 در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد. یافته‌ها در قالب مدل پارادایمی نشان داد که آسیب‌دیدگی نوجوانان (مقولۀ هسته) نتیجۀ شرایط علّی (بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، خانوادۀ ازهم‌گسیخته و فقر اقتصادی)، زمینه‌ای (حاشیه‌نشینی، بیکاری والدین و محله‌های جرم‌خیز) و مداخله‌گر (بیماری روانی والدین، عدم‌پذیرش بستگان و خیانت زناشویی) است. این شرایط به راهبردهایی مانند فرار از منزل یا ارجاع به مراکز منجر می‌شود و پیامدهایی مانند افسردگی، افت تحصیلی، رفتارهای پرخطر و اختلال کارکردی اجتماعی به دنبال دارد. این آسیب‌ها نه‌تنها نتیجۀ اختلالات کارکردی است، می‌تواند باعث تشدید آن‌ها در جامعه شود. پژوهش پیشنهاد می‌کند که مداخلات حمایتی مبتنی بر تقویت پیوندهای اجتماعی و آموزش مهارت‌های زندگی در مراکز شبه‌خانواده انجام شود تا چرخۀ آسیب کاهش یابد. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30365.html در جوامع با روند روبه سالمندی، افراد سال‌خورده نمایانگر سرمایه‌های انسانی درخورتوجهی هستند که پتانسیل و تجربیات آنها غالباً به‌طور کامل بهره‌برداری نمس‌شود. کارشناسان حوزۀ سالمندی بر این باورند که سرمایۀ انسانی روبه‌رشد و تجربیات شغلی و اجتماعی جمعیت سالمند می‌تواند به‌عنوان منبعی ارزشمند برای خانواده‌ها و جامعه عمل کند؛ علاوه‌براین، مشارکت فعال و هدفمند سالمندان می‌تواند منافع متعددی برای سلامت، رفاه و احساس هدفمندی آنها به همراه داشته باشد. مفهوم «سالمندی مولد» که با هدف تغییر تمرکز از وابستگی سالمندان به مشارکت فعال آنها در خانواده‌ها و جوامع معرفی شده است، به هرگونه فعالیتی اطلاق می‌شود که توسط سالمند انجام شده و ازطریق آن، تولید یا خدماتی به جامعه ارائه می‌گردد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد پویایی‌شناسی کیفی سیستم‌ها، چارچوب‌های مفهومی موجود در زمینۀ مشارکت مولد سالمندان را ارتقا داده و با استفاده از مجموعه‌ای از متخصصان در حوزه‌های جمعیت‌شناسی، اقتصاد و مدل‌سازان پویایی‌شناسی سیستم، مدلی کیفی را از مشارکت مولد افراد سال‌خورده توسعه بخشیده است. درک عمیق روابط پیچیده میان نتایج مرتبط با مشارکت مولد سالمندان و همچنین موانع و تسهیل‌کننده‌های این مشارکت، برای به حداکثر رساندن پتانسیل تولیدی جمعیت سال‌خورده امری حیاتی است. تاکنون، بیشتر مطالعات به مدل‌های خطی و روابط متقابل محدود پرداخته‌ است. حوزۀ پویایی‌شناسی سیستم، مسیری امیدوارکننده برای درک عمیق‌تر ساختارهای بازخوردی بین افراد، خانواده‌ها و جامعه، و همچنین شناسایی و ارزیابی اثرات تغییرات در نقاط اهرمی سیستم و سیاست‌های بالقوه برای افزایش فرصت‌های مشارکت مولد افراد سال‌خورده ارائه می‌دهد. مدل توسعه‌یافته در این مقاله، تأثیرات متقابل و گستردۀ عوامل خارج از ویژگی‌های فردی سالمندان را به‌صورت بصری برجسته می‌سازد؛ برای مثال این مدل، اثرات سیستمی گسترده را ازطریق گسترش برنامه‌هایی که داوطلبان سالمند را درگیر می‌کند یا افزایش ظرفیت کارفرمایان برای جذب و حفظ نیروی کار سال‌خورده، نشان می‌دهد. همچنین، این مدل آشکار می‌سازد که افزایش جریان سرمایۀ انسانی سالمندان به سمت فعالیت‌های مولد به دستیابی به مزایای مثبت فردی، خانوادگی و اجتماعی منجر می‌شود. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30402.html اعتیاد به موادمخدر به‌عنوان یک اختلال رفتاری چندبعدی با ماهیت جسمی، روانی و اجتماعی شناخته می‌شود که به دلیل ویژگی پیش‌رونده‌اش، همه ابعاد زندگی، سلامت فرد، خانواده و جامعه را به خطر می‌اندازد. دراین میان، برنامه‌های درمانی مبتنی بر حمایت گروهی، مانند برنامه دوازده‌قدمی نارانان، به‌عنوان رویکردی مؤثر برای کاهش آثار منفی اعتیاد و بهبود کیفیت زندگی اعضای خانواده افراد معتاد مطرح‌شده‌اند. اینکه دلایل عضویت و مشارکت افراد در این برنامه‌ها چیست، نیازمند مطالعه دقیق‌تری است. لذا در این پژوهش تلاش شده علت‌های عضویت و شرکت در برنامه دوازده‌قدمی نارانان و ماندگاری در آن، در بین زنان شهر یزد مورد بررسی قرار گیرد. روش این تحقیق کیفی بوده که با استفاده از شیوه تحلیل مضمون انجام‌گرفته است. داده‌های این تحقیق از طریق مصاحبه عمیق با 20 زن شرکت‌کننده در برنامه نارانان که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، به‌دست‌آمده است. اطلاعات کسب شده با استفاده از کدگذاری شش مرحله‌ای براون و کلارک مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش بیانگر سه دلیل اصلی ورود زنان به برنامه نارانان است و شامل شخصیت آسیب‌دیده، نقص روانی اجتماعی همسر و ضعف شرایط زندگی می‌باشد که در مضمون نهایی زیست ناایمن تجمیع شدند. همچنین عوامل عمده ماندگار شدن زنان در برنامه نارانان شامل رشد، بهبودی و احساس آرامش، همدلی راهنما و اعضای گروه و بهبود شرایط زندگی است؛ که با مضمون نهایی تعالی بخشی زندگی مطرح شدند. این پژوهش ضمن روشن‌سازی علل ورود و ماندگاری زنان در برنامه نارانان، نقش این برنامه را در بهبود کیفیت زندگی فردی و خانوادگی مورد تأکید قرار می‌دهد https://ssoss.ui.ac.ir/article_30415.html در عصر جهانی‌شدن، وطن به عنوان یکی از ارکان اصلی هویت ملی، نقش انکارناپذیری در ایجاد انسجام اجتماعی بویژه در جوامع چند قومیتی از جمله ایران ایفا می‌کند. این پژوهش کیفی با رویکرد برساخت‌گرایی اجتماعی، به بررسی برساخت معنایی وطن در گفتمان ۴۷ زن بلوچ در شهر زاهدان پرداخته است. داده‌ها به روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع آوری و با روش براون و کلارک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت‌کنندگان تعلق خاطر عمیقی به مفهوم وطن دارند. وطن در تفسیر مشارکت‌کنندگان عمیقاً وجودی زنانه با شخصیتی چندوجهی دارد. علاوه بر این مشارکت‌کنندگان، تجربه زیسته وطن را در بستر نوعی ناکامی برساخت می‌کنند. بر این اساس می توان گفت که برساخت جنسیتی وطن، عرصه‌ای برای بیان «تعلق پیچیده» است که در آن عشق به میهن با نقد تبعیض‌های ساختاری درهم می‌آمیزد. نتایج نشان می‌دهد سیاست‌های یکسان‌ساز هویتی قادر به جذب این تعلقات چندلایه نبوده و به رسمیت شناختن روایت‌های متفاوت از وطن، توجه به نقش و جایگاه زنان در کشور و تقلیل سیاست‌های نابرابرساز پیش‌شرط ایجاد انسجام ملی پایدار است و کمک زیادی به تعمیق مفهومی و تجربی وطن در میان زنان بلوچ خواهد داشت. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30417.html گسترش روزافزون فضای سایبری و دسترسی نامحدود به محتوای دیجیتال، پدیده‌ی مصرف محتوای جنسی آنلاین را به یکی از چالش‌های جدی اخلاقی و رفتاری در میان جوانان تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف واکاوی ادراک دانشجویان دختر ساکن در خوابگاه نسبت به علل و پیامدهای تماشای این محتواها انجام شده است. مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و با روش تحلیل مضمون، به بررسی این پدیده پرداخته است. جامعه‌ی پژوهش شامل ۳۵ دانشجوی دختر از یکی از دانشگاه‌های اصفهان بود که به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شده و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته مورد گفتگو قرار گرفتند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تمایل به مصرف در دو مقوله‌ی «عوامل فردی» (شامل کنجکاوی، نیاز به کسب اطلاعات جنسی، و حالات عاطفی منفی مانند اضطراب و افسردگی) و «عوامل محیطی» (مانند نفوذ همسالان، دسترسی آسان در محیط خوابگاه، گمنامی فضای مجازی و تابوهای فرهنگی) شکل می‌گیرد. پیامدهای این مصرف نیز در سه سطح فردی (کاهش خودباوری، افزایش احساس گناه و آسیب‌های جسمی-روانی)، خانوادگی (تضعیف روابط والد-فرزندی و کاهش کیفیت ازدواج) و اجتماعی (نگاه ابزاری به زن و تضعیف ارزش‌های سنتی) تحلیل گردید. یافته‌ها حاکی از آن است که مصرف این محتوا نتیجه‌ی تعامل پیچیده‌ی میان عاملیت فردی و ساختارهای محیطی است که می‌تواند منجر به ایجاد «فراواقعیت جنسی» و تغییر در ادراک از روابط واقعی گردد. این مطالعه با ارائه درکی جامع از ریشه‌ها و پیامدهای مصرف محتوای جنسی آنلاین در بستر خاص خوابگاه دانشجویی، بر لزوم توجه به ابعاد روانشناختی و اجتماعی این پدیده در طراحی مداخلات آموزشی و حمایتی تأکید می‌کند. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30447.html پژوهش حاضر با هدف واکاوی مؤلفه‌ها و نشانگان رفتارهای فرانقشی گروه‌های آموزشی در حوزه مسئولیت‌پذیری اجتماعی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش آمیخته-اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ متخصص کلیدی (نمونه‌گیری هدفمند و اشباع نظری)، مؤلفه‌های رفتارهای فرانقشی مرتبط با مسئولیت‌پذیری اجتماعی شناسایی گردید و داده‌ها با روش تحلیل مضمون اترید-استرلینگ تجزیه و تحلیل شدند. نتایج، پنج مؤلفه اصلی را نشان داد: تلاش برای معرفی مؤثر گروه به جامعه و متقاضیان خدمات آموزشی، پژوهشی، آزمایشگاهی و مشاوره‌ای؛ داشتن نگاه فراکنشی به مسائل جامعه و پیش‌بینی نیازها؛ تلاش برای رفع نیازهای جامعه محلی، منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی؛ جهت‌دهی آموزش در راستای اهداف جامعه؛ و تلاش گروه برای تشکیل گروه‌های غیررسمی تحت نظارت دانشگاه با هدف خیر عام. در بخش کمی، ۱۵ متخصص با سابقه مرتبط با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته با پایایی ۰٫۹۲ بود. اعتبار و پذیرش مؤلفه‌ها با آزمون t تک‌نمونه‌ای (مقایسه با میانگین ۳) و شاخص CVR لاوشه بررسی شد. نتایج حاکی از معناداری آماری و اعتبار نظری و کاربردی همه مؤلفه‌ها بود. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30495.html این پژوهش کاربردی با رویکرد تحلیل روایت و استفاده از برساخت‌گرایی اجتماعی به تحلیل قصه‌های فراق در زندگی جداماندگانِ از مهاجرت در افغانستان می‌پردازد. داده‌ها از طریق روش مصاحبهٔ عمیق با جداماندگانِ که تجربهٔ فراق داشته‌اند، جمع‌آوری شده است و تحلیل‌ها شامل کدگذاری، شناسایی ساختار، تحلیل گفتمان‌های خانوادگی و اجتماعی، برساخت هویتی و برساخت معنا در قصه‌های جداماندگان بوده است. روایت‌ها نشان می‌دهد که فراقِ تک تک اعضای خانواده تنها یک تجربهٔ روانی و فردی نبوده است، بلکه تحت‌تأثیر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بازنمایی می‌شود. همچنان، روایت‌ها چندلایه و چندصدایی بوده و مفاهیمی چون «زندگی تعلیقی» و «فراق ساختاری»، تجربهٔ جداماندگی را به تصویر می‌کشد. یافته‌ها آن هستند که جداماندگی و فراق، هویت و زندگی روزمرهٔ افراد را شکل داده است و مسئولیت و معنابخشی به فراق ایجاد می‌کند. این پژوهش با ارائهٔ چارچوب نظری و روش‌شناختی نوآورانه، چشم‌اندازی تازهٔ برای درک پیچیدگی‌های جهان زندگی جداماندگان افغانستانی ارائه می‌کند. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30544.html سالانه جوانان زیادی به امیدِ اشتغال وارد دانشگاه ها میشوند اما بخش زیادی از آنها پس از فارغ التحصیلی، قادر به اشتغال نیستند. این امر باعث شده است بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها به یک مسئله اجتماعی در کشور تبدیل شود. پژوهش حاضر تلاش کرده است این موضوع را با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای در بستر اجتماعی شهر یاسوج مورد مطالعه قرار دهد. مشارکت کنندگان، 14 نفر فارغ التحصیلان بیکار دانشگاه یاسوج بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری و به صورت «باز»، «محوری»، و «گزینشی» کدگذاری شدند. فرآیند کدگذاری داده‌ها منجر به استخراج 9 مقوله گردید. «وضع اقتصادی بازار کار» و «ناکارآمدی نظام آموزشی» شرایط علی بیکاری هستند؛ «فساد بوروکراتیک» شرایط زمینه‌ای آنرا فراهم می‌آورد؛ «ناکامی فردی» شرایط مداخله‌گر بیکاری است؛ «ارتقای توانمندی‌ها» و «سازگاری»، راهبردهای فارغ التحصیلان در مواجهه با بیکاری می‌باشند؛ و بالاخره، «آسیب‌های روان‌تنی و اجتماعی» پیامدهای بیکاری به شمار می‌آیند. نتایج پژوهش منجر به ظهور «هسته» با عنوانِ «قربانیان بازار کار» گردید. افراد در یک ساختار اقتصادی معیوب، بدون آموزش کافی مهارتها از دانشگاه فارغ التحصیل، و با انتظارات پیچیده بازار کار مواجه می شوند. این امر آنان را در چرخه طولانی بیکاری گرفتار می‌کند. https://ssoss.ui.ac.ir/article_30608.html مشارکت سیاسی به عنوان یکی از ارکان بنیادین توسعه و انسجام اجتماعی، نقش بسزایی در پویایی جامعه مدنی و ارتقای سرمایه اجتماعی ایفا می‌کند. با وجود تکثر پژوهش‌های جامعه‌شناختی در این زمینه، ادبیات این حوزه در ایران دچار پراکندگی مفهومی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کتاب‌سنجی و ترسیم نقشه ساختار فکری مطالعات مشارکت سیاسی در بستر تحولات اجتماعی طی بازه زمانی (۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴) انجام شده است. این مطالعه کاربردی و کمی، از نوع تحلیل علم‌سنجی است. فراداده‌های پژوهش شامل ۵۹۱ سند علمی است که از پایگاه اطلاعات نشریات کشور استخراج گردید. جهت تحلیل شبکه هم‌رخدادی واژگان و مصورسازی شبکه‌ها از نرم‌افزار VOSviewer بهره‌گیری شد. تحلیل شبکه نشان داد ساختار مفهومی این حوزه در ۱۱ خوشه و ۵ جریان کلان (سرمایه و اعتماد اجتماعی، فرهنگ سیاسی، رفتار انتخاباتی، هویت‌های قومی/جنسیتی و رسانه‌های نوین) پیکربندی شده است. هسته مرکزی شبکه حول متغیرهای «سرمایه اجتماعی» و «انتخابات» متراکم است. بررسی روند تکامل تاریخی حاکی از شیفت پارادایمی از نهادهای کلاسیک به سمت کنشگری در رسانه‌های اجتماعی است؛ حال آنکه مفاهیم بنیادین توسعه اجتماعی نظیر مشارکت زنان، حقوق اقلیت‌ها و تنوع هویتی دچار حاشیه‌نشینی آکادمیک هستند. ادبیات مشارکت سیاسی در ایران با غلبه رویکرد جامعه‌شناختی، دچار نوعی تقلیل‌گرایی انتخاباتی شده و مشارکت شهروندان را به رفتارهای رأی‌دهی محدود کرده است. خروج از این رویکرد، نیازمند توجه به اشکال پویاتر جامعه مدنی، بهره‌گیری از روش‌های قوم‌نگارانه برای درک عمیق‌تر موانع جنسیتی و هویتی بر الگوی مشارکت است.