نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار، گروه پژوهشی آسیب شناسی خانواده و تربیت، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 کارشناس ارشد گروه مشاوره، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
چکیده
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
Introduction
One of the most important decisions of people in their life span is about spouse selection. Therefore, it seems essential to devote serious attention to premarital criteria for choosing a spouse to prevent marriage burnout. Adopting inappropriate criteria for spouse selection can be a cause of marriage burnout and a gradual decline in marital life. Thus, to prevent marriage burnout, premarital criteria for choosing a spouse should be necessarily observed (Li & Kenrick, 2006, 469(. Research findings on spouse selection are principally interpreted from an evolutionary perspective. In the late 80s and 90s, evolutionary psychologists) Buss & Barnes, 1986:566; Buss, 1985:50; Buss, 1989:10) extensively studied sexual differences in terms of spouse selection. Such efforts built a wide research foundation that is focused on criteria for choosing spouse and attraction and is regarded as a crucial part of evolutionary psychology (Webster, Jonason & Schember, 2009:360; Webster, 2007:89). According to the evolutionary model of sexual strategies theory, differences peculiar to each sex in light of time and energy that parents dedicate for their children (Trivers, 1972:140) lead to such distinctions in spouse selection. Concerning assortative mating, David Buss (1998:406) argues that we never choose our mate randomly. Our mating is strategy-based and these strategies are designed in a special way that these strategies help us solve fundamental problems to have a successful spouse selection. The people who were not able to mate successfully in the evolutionary past are not our ancestors. All of us are the result of a continuous ancestral line in which our forefathers competed successfully for their preferred mate, attracted mates who were valuable in terms of reproduction, and kept them insofar as it led to reproduction. Our ancestors beat their interested competitors and solved the problems which impeded their successful reproduction.
Material & Methods
The statistical population of this study comprised of all male and female students of Kurdistan University. Cluster sampling was used as the sampling method. Among the colleges, 5 colleges were randomly selected and in each college, 5 classes were randomly chosen. Then, 600 questionnaires were distributed among the students, of which 486 questionnaires were filled out. In this study, 229 participants were male and 257 females. The research tool was the preference criteria of spouse selection inventory (PCSS). This questionnaire was developed by Refahi, Sanaie, Shafi Abadi, and Sharifi (2010: 28). It consisted of 22 criteria for spouse selection that examined two categories of criteria for spouse selection. In the research carried out by Refahi et al. (2010), the overall coefficient alpha of the questionnaire was 0.88. In the present study, Cronbach's alpha was 0.74 for spouse selection criteria and 0.9 for the opposite sex friend selection criteria.
Discussion of Results & Conclusions
Concerning the obtained results, the overall average of criteria in men is higher than women and it means that women are more particular about spouse selection and act more obsessively. These findings are in agreement with the sexual strategies theory in terms of women's particularity in comparison to men (Buss & Barnes, 1986; Buss & Schmitt, 1993(. Based on Findings, the first criterion for men and the second criterion for men for spouse selection is love and affection (intimacy). It implies that kindness, intimacy, and passion are among the most important criteria for spouse selection, which is line with the findings of Schwarz and Hassebrauck (2012) in Germany, Chen et al. (2015) in the USA and China, and Gholami et al. (2016) in Iran. Intimacy makes up the essence of love and is one of the elements of a love triangle from Sternberg's viewpoint, who defines it as an emotion which is a sign of closeness (Sternberg, 1987). The degree of love at the starting point of marriage has great importance for the couple's adaptability and satisfaction (Dinna, 2005(. Consequently, it can be assumed that love is a vital element in marriage (Rajabi, Abbasi, & Shamooni Ahwazi, 2015). However, the investigation of findings demonstrates that the girls without the experience of extramarital relationships do not prioritize love and affection (intimacy) for short-term opposite-sex partner selection. It signifies that girls who have not experienced any forms of emotional intimacy with the opposite sex, do not look out for emotional intimacy and closeness if it comes to choose someone for short-term relationships. This is not the case for boys and love and affection are the first criteria for them, even without the experience of premarital relationships. Although it was expected that love and affection should have taken on major importance, they were not among the first five criteria for the girls without the experience of relationships with the opposite sex. It seems that this finding cannot signify that girls do not care about intimacy and love in relationships, but the finding might imply that as they have not experienced relationships with the opposite sex, thinking about loving someone for a short time is meaningless and irrelevant. Nevertheless, since the social conditions differ for boys, they are freer in commenting on girls, even without having any experiences of relationships, and easily state that their priorities for short-term relationships are love and affection.
کلیدواژهها [English]
مقدمه
ازدواج، نهادی مهم در تمام جامعۀ جهانی است (Myers et al., 2005: 183) و انتخاب شریک برای زندگی مشترک، یکی از تصمیمهای جدی است که افراد با آن روبرو هستند (Fisman et al., 2006: 673).
انتخاب نامناسب ملاکهای همسرگزینی، یکی از منابع فرسودگی و زوال تدریجی زندگی زناشویی است؛ بنابراین برای پیشگیری از فرسودگی زناشویی، توجه جدی به ملاکهای انتخاب همسر قبل از ازدواج، ضروری به نظر میرسد (Li and Kenrick, 2006: 469).
یافتههای پژوهشهای مربوط به انتخاب همسر در بیشتر مواقع از دیدگاه تکاملی تفسیر میشود. در اواخر دهۀ 80 و 90، روانشناسان تکاملی (Buss and Barnes, 1986: 566; Buss, 1985: 50; Buss, 1989: 10) تفاوتهای جنسیتی در معیارهای انتخاب همسر را بهطور گسترده مطالعه کردند. همین موضوع، بنیان زمینۀ پژوهشی وسیعی شد که روی معیارهای انتخاب همسر و جذابیت متمرکز است و تا به امروز، بخش بسیار مهمی از روانشناسی تکاملی شناخته میشود (Webster et al., 2009: 360; Webster, 2007: 89). براساس مدل تکاملی نظریۀ راهبردهای جنسیتی (Buss and Schmitt, 1993: 220)، تفاوتهای ویژۀ هر جنس در میزان زمان و انرژی که والدین برای فرزندان خود میگذارند (Trivers, 1972: 140) باعث اینگونه تفاوتها در معیارهای انتخاب همسر میشود. دیوید بأس در زمینۀ جفتگزینی میگوید: «ما هرگز جفت خود را به تصادف انتخاب نمیکنیم، همسرگزینی ما مبتنی بر استراتژی است و استراتژیهای ما بهطور خاصی طراحی شدهاند که مسائل ویژهای را که برای همسرگزینی موفقیتآمیز لازمند، حل کنند. کسانی که در گذشتۀ تکاملی نتوانستند بهطور موفقیتآمیزی جفتگیری کنند، اجداد ما نشدند. همۀ ما حاصل یک خط ممتد اجدادی هستیم که برای جفتهای باب میلشان، با موفقیت رقابت کردند، جفتهایی را جذب خود کردند که ازلحاظ تولید مثل باارزش بودند و جفت خود را آنقدر حفظ کردند که به تولید مثل منجر شد، رقبای علاقهمند را دفع و مشکلاتی را که مانع تولید مثل موفقیتآمیز بود، حل کردند» (Buss, 1998: 406).
نظریۀ راهبردهای جنسیتی[1]فرض میکند که مردان و زنان در مشارکتهای جنسیتی به بقای فرزندانشان اهمیت میدهند؛ برای مثال، مردان برای ویژگیهایی مانند دسترسی به منابع [2]وضعیت اجتماعی و ثروت ارزش قائل هستند؛ زیرا این ویژگیها با تواناییهای احتمالی آنها در سرمایهگذاری برای داشتن فرزند (تولید مثل) ارتباط دارد. زنان نیز بهعلت داشتن ظرفیت فیزیکی برای تولید فرزند، ارزش حیاتی دارند؛ بنابراین، نشانههایی از شرایط جسمانی خوب، مانند جوانی و زیبایی بهطور ویژه، ارزشگذاری میشود. بهعلاوه، این نظریه نشان میدهد زنان تمایل دارند معیارهای انتخاب همسر را با دقت بیشتری نسبت به مردان بررسی کنند؛ زیرا بهطور کلی، آنها زمان و منابع فیزیکی بیشتری را نسبت به مردان برای فرزندان به کار میگیرند (Buss and Schmitt, 1993: 205).
روانشناسان تکاملی همچنین معتقدند سازگاریهای [3]روانی مختلفی، رفتار افراد را در روابط عاشقانۀ کوتاهمدت یا بلندمدت هدایت میکند؛ بنابراین، مردان و زنان به احتمال زیاد، ویژگیهای مختلفی را برای انتخاب شریک رمانتیک ارزشگذاری میکنند و این به وضعیت کنونی رابطۀ آنها (کوتاهمدت یا بلندمدت) بستگی دارد (Buss and Schmitt, 1993: 210; Eastwick and Finkel, 2008: 260, Jonason et al., 2019: 55)؛ بنابراین، مطالعات بسیاری، معیارهای متفاوتی را برای انتخاب شریک در یک رابطۀ بلندمدت در مقایسه با رابطۀ کوتاهمدت گزارش کردهاند (Buss and Schmitt, 1993: 210; Li et al., 2002: 950; Li and Kenrick, 2006: 485).
شوارتز و هاسیبروک (Schwarz and Hassebrauck, 2012: 450) در پژوهشی، تفاوتهای جنسیتی و سنی را در رابطههای بلندمدت بهطور کامل بررسی کردند. آنها با استفاده از نمونهای وسیع (21245n=) با محدودۀ سنی گسترده (18 تا 65 ساله)، اهمیت 28 ملاک انتخاب همسر را برآورد کردند (Schwarz and Hassebrauck, 2012: 459). نتایج این پژوهش نشان داد زنان نسبت به مردان به میزان بیشتری برای امور مربوط به فرزندان (نظیر حاملگی) زمان و انرژی صرف میکنند؛ بنابراین، آنها روابط طولانیمدت و متعهدانه را بیشتر ترجیح میدهند و به دنبال همسرانی هستند که قادر و مایل باشند برای آنها و فرزندان آیندۀشان سرمایهگذاری کنند. از آنجا که میزان سرمایهگذاری پدرانۀ مردان تا حد زیادی کمتر است، ممکن است مردان مایل باشند فرزندان بیشتری داشته باشند و به شکلی بالقوه، آمادگیشان را با انتخاب زنان جذاب و جوان نشان دهند (Schwarz and Hassebrauck, 2012: 461)؛ هرچند مطالعات مرتبط دریافتهاند جذابیت فیزیکی جنس مخالف برای افرادی که در روابط عاطفی و متعهدانه هستند، ارزش کمتری دارد و این سازوکار را راهی برای حفظ رابطۀ عاطفی تعبیر میکنند (Lydon et al., 1999: 159; Simpson et al., 1990: 1197 ).
لی و همکاران (Li et al., 2002: 952) در پژوهشی، 5 ملاک جذابیت فیزیکی[4]، خلاقیت[5]، مهربانی[6]، سرزندگی[7] و موقعیت اجتماعی[8]را در دو موقعیت کوتاهمدت و بلندمدت در زنان و مردان (هم برای خود، هم برای همسر) مقایسه کردند. نتایج نشان داد هم زنان و هم مردان در روابط کوتاه مدت نسبت به روابط بلندمدت، متفاوت عمل میکنند. جذابیت فیزیکی در هر دو نوع رابطه و در هر دو جنس در اولویت قرار دارد؛ اما میانگین آن در روابط کوتاهمدت بیشتر از بلندمدت و در مردان بیشتر از زنان است. ملاک خلاقیت، کماهمیتترین ملاک در هر دو جنس بود؛ اما باز هم برای مردان، بیشتر از زنان و در روابط کوتاهمدت، بسیار کمتر از روابط بلندمدت اهمیت داشت. همچنین لی و همکاران (Li et al., 2011: 293)، همین 5 ملاک را برای انتخاب دوست و همسر برای مقایسۀ دو کشور ایالات متحده و سنگاپور برای یافتن تفاوتهای جنسیتی بین زنان و مردان مقایسه کردند. نتایج نشان داد معیار جذابیت فیزیکی برای مردان در روابط کوتاهمدت و بلندمدت در اولویت اول قرار دارد؛ در حالی که این معیار برای زنان در روابط کوتاهمدت در رتبۀ اول بود؛ اما در روابط بلندمدت، مهربانبودن همسر، بسیار مهمتر از جذابیت فیزیکی است. درواقع، با بررسی میانگین ملاکها این نتیجه به دست میآید که همۀ ملاکها بجز جذابیت فیزیکی در روابط کوتاهمدت نسبت به روابط بلندمدت، کماهمیتتر است (Li et al., 2011: 293). برخی پژوهشها نشان داده است هم مردان و هم زنان، افراد جذاب را برای روابط دوستی کوتاهمدت، بیشتر ترجیح میدهند و در این مورد اتفاق نظر دارند (Kenrick et al., 1993: 565; Li and Kenrick, 2006: 484; Buunket al., 2002: 275; Regan et al., 2000: 20).
بهطور کلی، روانشناسان تکاملی معتقدند مردان هنگامی که به دنبال شریک بلندمدت هستند، برای جذابیت فیزیکی ارزش زیادی قائل میشوند و به باروری، اهمیت بیشتری میدهند (Buss, 1989: 3; Miller, 2000: 759). به همین ترتیب، زنان در روابط بلندمدت در مقایسه با روابط کوتاهمدت، برای جذب شریک، با درآمد زیاد، بسیار بلندپروازترند (Li and Kenrick, 2006: 485) و نتایج پژوهشی نشان داده است درآمد و شغل مناسب طرف مقابل، مهمترین ملاک برای ازدواج در زنان است (آقاسی و فلاح مینباشی، 1394: 17). همچنین پژوهش غلامعلیئی و همکاران (1394: 43) نشان داد شاغلبودن همسر برای زنان، بسیار مهمتر از مردان است؛ به همین علت در رابطههای بلندمدت، زنان در مقایسه با مردان برای ثبات وضعیت اجتماعی و امنیت اقتصادی، اهمیت بیشتری قائل هستند تا صفات مربوط به باروری و ظاهر فیزیکی (Buss and Schmitt, 1993: 206; Fisman et al., 2006: 675). فارلی و همکاران (Farrelly et al., 2016: 4) در پژوهشی، تأثیر میزان نوعدوستی و تواضع مردان را نسبت به جذابیت آنها برای انتخاب همسر در زنان بررسی کردهاند. نتایج نشان داد زنان، مردان متواضع را بیشتر از مردان «فقط جذاب» برای رابطههای طولانیمدت نسبت به رابطههای کوتاهمدت ترجیح میدهند.
دیدگاه اجتماعی-ساختاری[9]، تفاوتهای جنسیتی در معیارهای انتخاب همسر را نتیجۀ تعامل نابرابریهای طبقاتی و جنسیتی، توان رابطۀ جنسی و ایدئولوژی پدرسالارانه میدانند (Eagly and Wood, 1999: 412). همچنین ایگلی و وود، دلایل محکمی برای اختصاصی شدن نقشهای اجتماعی مختلف در بین مردان و زنان دارند و از آنجایی که نقشهای اجتماعی مردانه با قدرت و اعتبار بیشتری همراه است، زنان تمایل دارند در شغلهایی ظاهر شوند که جامعه، آنها را مختص مردها میداند و بهعلت این محدودیت جنسی شغلی، زنان تمایل به بیشترین حضور در شغلهای مردانه دارند و سعی میکنند کارآمدی خود را در آن به اثبات برسانند (Eagly and Wood, 1999: 414). با توجه به تفسیر دیدگاه اجتماعی- ساختاری، این نتیجه به دست میآید که در دهههای اخیر با افزایش برابریهای اجتماعی و اقتصادی، هر دو جنس در ترجیح ملاکهای همسرگزینی، بهطور نسبی به همدیگر نزدیکتر شدهاند؛ اگرچه به نظر میرسد این همگرایی، بیشتر به این سبب باشد که معیارهای مردان به معیارهای زنان نزدیکتر شده است (Buss et al., 2001: 492).
همچنین پژوهشهای کاسر و شارما (Kasser and Sharma, 1999: 376)، مور و همکاران (Moore et al., 2010: 201) و زنتنر و میتورا (Zentner and Mitura, 2012: 1181) نشان داد تفاوتهای جنسیتی در انتخاب همسر با کاهش تبعیض جنسیتی، کمتر شده است. اسپرچر و همکاران (Sprecher et al., 1994: 1076)، 9 معیار (ظاهر، سن، درآمد، نداشتن ازدواج قبلی، دین متفاوت، نداشتن فرزند، قومیت متفاوت و تحصیلات) را در انتخاب همسر برای رابطۀ بلندمدت در قالب پرسشنامهای 12 پرسشی طراحی کردند و تفاوتهای جنسیتی زیادی را برای همۀ شاخصها بجز نداشتن ازدواج قبلی و دین متفاوت پیدا کردند. درواقع، آنها به این نتیجه رسیدند که مردان و زنان در همۀ معیارها، نظرهای متفاوتی دارند و تنها دربارۀ دین متفاوت و نداشتن ازدواج قبلی، همنظر بودند. بیچ- سورنسن و پیلوت (Bech-Sørensen and Pollet, 2016: 175)، مطالعۀ اسپرچر و همکارانش (Sprecher et al., 1994: 1072) را، که 22 سال از انجامدادن آن گذشته بود، برای انتخاب شریک بلندمدت بر نمونهای بزرگتر تکرار کردند. نتایج آنها تا حد زیادی، تکرار یافتههای اسپرچر و همکارانش بود؛ با این تفاوت که دو مؤلفۀ قومیت متفاوت و تحصیلات نیز به دین متفاوت و نداشتن ازدواج قبلی اضافه شد و تفاوت معنیداری در این 4 معیار برای تفکیک جنسیتی مشاهده نشد (Bech-Sørensen and Pollet, 2016: 175). همچنین بأس و همکارانش (Buss et al., 2001: 499) در پژوهشی دریافتند معیارهای مردان و زنان از سال 1939 تا 1996 بهتدریج شبیه به یکدیگر شده است و در معیارهایی مانند جذابیت فیزیکی، آتیۀ مالی موفق و کشش دوطرفه، متقارب و همگرا شدهاند.
جانسون و همکارانش نیز (Jonason et al., 2019: 58) در پژوهشی، ترجیح 3 سطح از هوش (کمتر/ بیشتر/ مساوی) و 3 سطح از جذابیت (کم/ کافی/ زیاد) را برای رابطههای کوتاه مدت و بلندمدت در هر دو جنس بررسی کردند. یافتههای آنان نشان داد هر دو جنس با کمی اختلاف گزارش کردند در رابطههای کوتاهمدت، هوش کمتر از خودشان و در رابطههای بلندمدت هوش مساوی یا بیشتر از خود را بیشتر ترجیح میدهند. همچنین افراد، میزان جذابیت زیاد را برای رابطههای کوتاهمدت، بیشتر از بلندمدت ترجیح میدهند.
همزمان با تحولات ساختاری و اجتماعی در جامعۀ ایران، بهویژه حضور زنان در عرصههای اجتماعی، نهاد خانواده، تحولات مهمی را از سر گذرانده و در حال گذران است. ازجملۀ این تحولات، گسترش روابط دوستی قبل از ازدواج است (خواجهنوری و دلآور، 1391: 61). رابطۀ دوستی (دختر- پسری) قبل از ازدواج در ایران با توجه به فرهنگ و اعتقادات، گونهای هنجارشکنی است؛ ولی نتایج پژوهشها نشان داد 7/47 درصد زنان و 7/48 درصد مردان، روابط عاطفی و 6/11 درصد از زنان و 3/20 درصد از مردان، روابط پیش از ازدواج را تجربه کردهاند (خلجآبادی فراهانی و شجاعی، 1392: 180).
با توجه به مطالب گفتهشده، در این پژوهش، تأثیر روابط و دوستیها بر معیارهای انتخاب همسر و همچنین رتبهبندی اولویت ملاکهای انتخاب همسر در مقایسه با ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف و سپس تفاوتهای دختران و پسران جوان در ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف و اولویتبندی ملاکهای افراد دارای تجربۀ دوستی با جنس مخالف و بدون تجربۀ دوستی بررسی شد. درواقع، هدف این پژوهش، پاسخگویی به پرسشهای ذیل است:
- آیا ملاکهای دختران و پسران در انتخاب شریک برای روابط کوتاهمدت و بلندمدت با هم تفاوت دارد یا خیر؟
- آیا داشتن یا نداشتن تجربۀ دوستی با جنس مخالف، بر ملاکهای افراد برای انتخاب همسر و انتخاب دوست (برای رابطۀ کوتاهمدت) اثر میگذارد یا خیر؟
روششناسی پژوهش
جامعۀ آماری این پژوهش، شامل همۀ دانشجویان دختر و پسر دانشگاه کردستان و روش نمونهگیری بهصورت نمونهگیری خوشهای[10] بود. دانشگاه کردستان، 8 دانشکده (انسانی، زبان، علوم پایه، فنی، کشاورزی، منابع طبیعی، هنر و دانشکدۀ فنی و مهندسی بیجار) و 9046 دانشجو دارد. از میان دانشکدهها، 5 دانشکده و از هر دانشکده، 5 کلاس بهصورت تصادفی انتخاب شد. تعداد 600 پرسشنامه در بین دانشجویان توزیع شد که از این میزان درمجموع، 486 عدد از پرسشنامهها کامل بود. از این میزان شرکتکننده، 229 نفر پسر و 257 نفر دختر بودند. 282 نفر در مقطع کارشناسی، 192 نفر کارشناسی ارشد و 12 نفر در مقطع دکتری مشغول تحصیل بودند. میانگین و انحراف معیار درآمد خانواده، 8/1 و 75/0 میلیون تومان به دست آمد. همچنین به شرکتکنندگان در این پژوهش این اطمینان داده شد که اطلاعات و نظرهای آنها مخفیانه خواهد ماند و کسی به اطلاعات آنها دسترسی نخواهد داشت.
ابزار
پرسشنامۀ اولویتبخشی ملاکهای همسرگزینی: این پرسشنامه را رفاهی، ثنایی، شفیعآبادی و شریفی (1389: 28) ساختهاند و شامل 22 ملاک انتخاب همسر است که دو دسته ملاک در همسرگزینی را بررسی میکند. از نتایج تحلیل عاملی در پژوهش رفاهی و همکاران (1389: 28) دو عامل ملاکهای محتوایی و ملاکهای فرایندی به دست آمده است. آلفای کلی پرسشنامه، 88/0 و پایایی پرسشنامه در بعد فرایندی، 85/0 و در بعد محتوایی، 74/0 به دست آمد. در پژوهش حاضر نیز آلفای کرونباخ عامل ملاکهای محتوایی، 83/0 و ملاکهای فرایندی، 73/0 به دست آمد.
یافتهها
جدول 1- مقایسۀ ملاکها برای انتخاب همسر در پسران و دختران (486= N)
Table 1- Comparison of females and males in spouse selection criteria(n=486)
|
Mean± Sd |
ملاک انتخاب همسر (دختران) 257 |
رتبه |
ملاک انتخاب همسر (پسران) 228 |
Mean± Sd |
|
88/4±44/0 |
سلامت روانی |
1 |
عشق و علاقه |
62/4 ±77/0 |
|
87/4±45/0 |
عشق و علاقه |
2 |
سلامت روانی |
59/4±92/0 |
|
86/4±46/0 |
مسئولیتپذیری |
3 |
عفت و پاکدامنی |
59/4±92/0 |
|
82/4±44/0 |
توانایی تصمیمگیری |
4 |
مسئولیتپذیری |
57/4±79/0 |
|
80/4±59/0 |
عفت و پاکدامنی |
5 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج |
53/4±97/0 |
|
76/4±54/0 |
سلامت جسمانی |
6 |
سلامت جسمانی |
49/4±88/0 |
|
76/4±55/0 |
وابستگینداشتن به خانواده |
7 |
توانایی بیان احساسات، نظرات و خواستهها |
42/4±88/0 |
|
75/4±59/0 |
ویژگیهای شخصیتی |
8 |
توانایی تصمیمگیری |
37/0±93/0 |
|
74/4±54/0 |
ارتباط اجتماعی خوب |
9 |
ویژگیهای شخصیتی |
36/4±95/0 |
|
68/4±67/0 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها |
10 |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
28/4±91/0 |
|
59/4±65/0 |
شغل |
11 |
ارتباط اجتماعی خوب |
26/4±98/0 |
|
58/4±83/0 |
اصالت خانوادگی |
12 |
توافق اخلاقی و مذهبی |
25/4±13/1 |
|
55/4±75/0 |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
13 |
نداشتن ازدواج قبلی |
19/4±20/1 |
|
50/4±98/0 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج |
14 |
جذابیت فیزیکی |
18/4±96/0 |
|
48/4±01/1 |
نداشتن ازدواج قبلی |
15 |
اصالت خانوادگی |
16/4±14/1 |
|
47/4±82/0 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها |
16 |
سن |
15/4±95/0 |
|
45/4±73/0 |
تحصیلات |
17 |
وابستگینداشتن به خانواده |
11/4±13/1 |
|
42/4±95/0 |
توافق اخلاقی و مذهبی |
18 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها |
05/4±05/1 |
|
41/4±75/0 |
درآمد |
19 |
تحصیلات |
78/3±11/1 |
|
32/4±87/0 |
سن |
20 |
قومیت یکسان |
70/3±30/1 |
|
18/4±87/0 |
جذابیت فیزیکی |
21 |
شغل |
47/3±20/1 |
|
95/3±25/1 |
قومیت یکسان |
22 |
درآمد |
14/3±26/1 |
جدول شمارۀ 1، نتایج مقایسۀ میانگین و انحراف استاندارد و رتبهبندی ملاکهای انتخاب همسر را از بین 228 نفر پسر و 257 نفر دختر نشان میدهد. مهمترین ملاک برای انتخاب همسر ازنظر زنان، سلامت روانی (88/4) است؛ در حالی که در مردان، عشق و علاقه (87/4) اهمیت بیشتری دارد و سلامت روان همسر (59/4) در رتبۀ دوم اهمیت است. بهطور کلی، رتبهها بسیار هم نزدیک است؛ مگر در مواردی، مانند شغل، جذابیت فیزیکی، استقلال رأی که ازنظر زنان، شغل با اهمیتتر است و در رتبۀ یازدهم و ازنظر مردان در رتبۀ بیستویکم قرار دارد. همچنین جذابیت فیزیکی در مردان، رتبۀ چهاردهم و در زنان، رتبۀ بیستویکم را دارد.
جدول 2- مقایسۀ ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالفدر پسران و دختران (486= N)
Table 2- Comparison of females and males in mate selection criteria(n=486)
|
Mean± Sd |
دوست (پسران) |
رتبه |
دوست (دختران) |
Mean± Sd |
|
14/4±31/1 |
سلامت روانی |
1 |
سلامت روانی |
53/4±97/0 |
|
07/4±26/1 |
سلامت جسمانی |
2 |
سلامت جسمانی |
39/4±99/0 |
|
05/4±18/1 |
جذابیت فیزیکی |
3 |
عشق و علاقه |
38/4±03/1 |
|
01/4±27/1 |
عشق و علاقه |
4 |
عفت و پاکدامنی |
36/4±12/1 |
|
00/4±20/1 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها |
5 |
مسئولیتپذیری |
34/4±07/1 |
|
82/3±27/1 |
توانایی تصمیمگیری |
6 |
توانایی تصمیمگیری |
33/4±06/1 |
|
82/3±31/1 |
ارتباط اجتماعی خوب |
7 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها |
33/4±00/1 |
|
72/3±43/1 |
عفت و پاکدامنی |
8 |
ویژگیهای شخصیتی |
28/4±09/1 |
|
62/3±44/1 |
مسئولیتپذیری |
9 |
ارتباط اجتماعی خوب |
26/4±08/1 |
|
59/3±38/1 |
ویژگیهای شخصیتی |
10 |
وابستگینداشتن به خانواده |
11/4±24/1 |
|
43/3±42/1 |
وابستگینداشتن به خانواده |
11 |
تحصیلات |
03/4±09/1 |
|
35/3±42/1 |
سن |
12 |
اصالت خانوادگی |
01/4±28/1 |
|
33/3±59/1 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج |
13 |
شغل |
99/3±11/1 |
|
32/3±50/1 |
توافق اخلاقی و مذهبی |
14 |
نداشتن ازدواج قبلی |
99/3±33/1 |
|
27/3±43/1 |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
15 |
جذابیت فیزیکی |
98/3±10/1 |
|
27/3±51/1 |
اصالت خانوادگی |
16 |
توافق اخلاقی و مذهبی |
91/3±27/1 |
|
26/3±31/1 |
تحصیلات |
17 |
سن |
90/3±12/1 |
|
18/3±30/1 |
نداشتن ازدواج قبلی |
18 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج |
90/3±38/1 |
|
41/3±43/1 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها |
19 |
درآمد |
83/3±15/1 |
|
06/3±35/1 |
درآمد |
20 |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
83/3±27/1 |
|
96/2±32/1 |
شغل |
21 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها |
80/3±27/1 |
|
92/2±51/1 |
قومیت یکسان |
22 |
قومیت یکسان |
42/3±43/1 |
جدول شمارۀ 2، اهمیت ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف و رتبهبندی آنها را در دختران و پسران مقایسه میکند. بهطور کلی، میانگین ملاکها در دختران، بیشتر از پسران است؛ ولی رتبهبندی آنها در هر دو جنس بجز در مواردی به یکدیگر نزدیک است. مهمترین ملاکها، سلامت روانی و سلامت جسمی است. جذابیت فیزیکی در مردان در رتبۀ سوم و در زنان در رتبۀ پانزدهم قرار دارد. همچنین نداشتن رابطۀ جنسی قبلی برای مردان نسبت به زنان، اهمیت بیشتری دارد؛ اما قومیت یکسان در هر دو جنس، بیاهمیتترین ملاک است.
جدول 3- مقایسۀ رتبهبندی ملاکهای انتخاب همسر در افراد بیتجربه و دارای تجربههای مختلف دوستی در دختران و پسران (486= N)
Table 3- Comparison of ranks of spouse selection criteria in people with and without previous private relations in females and males(n=486)
|
رتبه (دختران) |
بدون تجربه (109) |
یک تجربۀ دوستی (84) |
دو تجربۀ دوستی (25) |
سه تجربۀ دوستی و بیشتر (38) |
|
1 |
عشق و علاقه 84/4 |
سلامت روانی 95/4 |
سلامت روانی 92/4 |
مسئولیتپذیری 95/4 |
|
2 |
عفت و پاکدامنی 83/4 |
عشق و علاقه 89/4 |
مسئولیتپذیری 92/4 |
سلامت روانی 89/4 |
|
3 |
مسئولیتپذیری 83/4 |
توانایی تصمیمگیری87/4 |
عشق و علاقه 88/4 |
عشق و علاقه 89/4 |
|
4 |
سلامت روانی 83/4 |
مسئولیتپذیری 86/4 |
توانایی تصمیمگیری 88/4 |
ویژگیهای شخصیتی 89/4 |
|
5 |
توانایی تصمیمگیری 80/4 |
سلامت جسمانی86/4 |
عفت و پاکدامنی 88/4 |
توانایی تصمیمگیری 79/4 |
|
18 |
درآمد 31/4 |
تحصیلات 44/4 |
درآمد 32/4 |
نداشتن ازدواج قبلی 29/4 |
|
19 |
سن 30/4 |
توافق اخلاقی و مذهبی 38/4 |
نداشتن ازدواج قبلی 28/4 |
توافق اخلاقی و مذهبی 08/4 |
|
20 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 30/4 |
سن 36/4 |
سن 20/4 |
جذابیت فیزیکی 97/3 |
|
21 |
جذابیت فیزیکی 17/4 |
جذابیت فیزیکی26/4 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج 20/4 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج 97/3 |
|
22 |
قومیت یکسان 99/3 |
قومیت یکسان 08/4 |
قومیت یکسان 88/3 |
قومیت یکسان 68/3 |
|
رتبه (پسران) |
بیتجربه (90) |
یک تجربۀ دوستی (44) |
دو تجربۀ دوستی (25) |
سه تجربۀ دوستی و بیشتر (67) |
|
1 |
عشق و علاقه 60/4 |
عفت و پاکدامنی 73/4 |
عشق و علاقه 72/4 |
عفت و پاکدامنی 69/4 |
|
2 |
سلامت روانی 51/4 |
عشق و علاقه 73/4 |
مسئولیتپذیری 68/4 |
سلامت جسمانی 67/4 |
|
3 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج 49/4 |
سلامت روانی 70/4 |
نداشتن رابطه جنسی قبل از ازدواج 68/4 |
سلامت روانی 63/4 |
|
4 |
مسئولیتپذیری 48/4 |
مسئولیتپذیری 70/4 |
سلامت جسمانی 64/4 |
مسئولیتپذیری 60/4 |
|
5 |
عفت و پاکدامنی 46/4 |
ویژگیهای شخصیتی 61/4 |
سلامت روانی 64/4 |
عشق و علاقه 60/4 |
|
18 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 89/3 |
سن 02/4 |
اصالت خانوادگی 16/4 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 07/4 |
|
19 |
قومیت یکسان 72/3 |
تحصیلات 00/4 |
تحصیلات76/3 |
تحصیلات 87/3 |
|
20 |
تحصیلات 63/3 |
قومیت یکسان 00/4 |
قومیت یکسان 64/3 |
شغل 61/3 |
|
21 |
شغل31/3 |
شغل 55/3 |
شغل 52/3 |
قومیت یکسان 51/3 |
|
22 |
درآمد 96/2 |
درآمد 07/3 |
درآمد 33/3 |
درآمد 33/3 |
جدول شمارۀ 3، رتبهبندی ملاکهای انتخاب همسر در افراد بیتجربه و دارای تجربههای مختلف دوستی با دوست جنس مخالف را در دختران و پسران مقایسه میکند و 5 ملاک اول و 5 ملاک آخر را نشان میدهد. درمجموع، 257 نفر از نمونه زن هستند که 109 نفر از آنها هیچ تجربهای در دوستی با جنس مخالف ندارند و بقیه حداقل یکبار، آن را تجربه کردهاند. با بررسی میانگین ملاکها مشخص میشود بهطور کلی، میانگین ملاکها برای انتخاب همسر در زنان نسبت به مردان بیشتر است؛ اما بجز چند مورد، تفاوت زیادی در رتبهبندی ملاکها بین زنان و مردان وجود ندارد. همچنین در هر دو جنس، میانگین ملاکها در افراد دارای تجربه، بیشتر از افراد بیتجربه است. مهمترین ملاکها ازنظر هر دو جنس، عشق و علاقه، سلامت روان، مسئولیتپذیری و عفت و پاکدامنی و کماهمیتترین ملاکها، قومیت یکسان، تحصیلات، شغل و درآمد بود.
جدول 4- مقایسۀ رتبهبندی ملاکهای انتخاب دوست در افراد بیتجربه و دارای تجربههای مختلف دوستی در زنان و مردان (486= N)
Table 4- Comparison of ranks of mate selection criteria in people with and without previous private relations in females and males(n=486)
|
رتبه (دختران) |
بیتجربه (109) |
یک تجربهٔ دوستی (84) |
دو تجربهٔ دوستی (25) |
سه تجربهٔ دوستی و بیشتر (38) |
|
1 |
سلامت روانی 30/4 |
سلامت روانی 70/4 |
سلامت روانی 84/4 |
سلامت روانی 63/4 |
|
2 |
عفت و پاکدامنی 28/4 |
سلامت جسمانی 56/4 |
عفت و پاکدامنی 84/4 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 50/4 |
|
3 |
مسئولیتپذیری 28/4 |
عشق و علاقه 48/4 |
عشق و علاقه 76/4 |
سلامت جسمانی 42/4 |
|
4 |
سلامت جسمانی 25/4 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 43/4 |
توانایی تصمیمگیری 68/4 |
عشق و علاقه 42/4 |
|
5 |
توانایی تصمیمگیری 25/4 |
مسئولیتپذیری 42/4 |
ارتباط اجتماعی خوب 68/4 |
توانایی تصمیمگیری 39/4 |
|
18 |
سن 81/3 |
سن 95/3 |
تناسب فرهنگی خانوادهها 08/4 |
درآمد 71/3 |
|
19 |
جذابیت فیزیکی 79/3 |
توافق اخلاقی و مذهبی 88/3 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 92/3 |
توافق اخلاقی و مذهبی 68/3 |
|
20 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 75/3 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 86/3 |
نداشتن ازدواج قبلی 92/3 |
تناسب فرهنگی خانوادهها 63/3 |
|
21 |
درآمد63/3 |
تناسب فرهنگی خانوادهها 85/3 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج 80/3 |
نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج 24/3 |
|
22 |
قومیت یکسان 46/3 |
قومیت یکسان 46/3 |
قومیت یکسان 56/3 |
قومیت یکسان13/3 |
|
رتبه (پسران) |
بیتجربه (90) مردان |
یک تجربۀ دوستی (44) |
2 تجربۀ دوستی (25) |
3 تجربۀ دوستی و بیشتر (67) |
|
1 |
عشق و علاقه 77/3 |
سلامت روانی 43/4 |
سلامت روانی 56/4 |
جذابیت فیزیکی 46/4 |
|
2 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 76/3 |
عشق و علاقه 36/4 |
عشق و علاقه 52/4 |
سلامت روانی 39/4 |
|
3 |
سلامت روانی 74/3 |
سلامت جسمانی 27/4 |
سلامت جسمانی 32/4 |
سلامت جسمانی 34/4 |
|
4 |
سلامت جسمانی 73/3 |
جذابیت فیزیکی20/4 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 32/4 |
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 12/4 |
|
5 |
توانایی تصمیمگیری71/3
|
توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها 20/4 |
توانایی تصمیمگیری 28/4 |
عشق و علاقه 97/3 |
|
18 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 09/3 |
وابستگینداشتن به خانواده20/3 |
تحصیلات 56/3 |
توافق اخلاقی و مذهبی 24/3 |
|
19 |
نداشتن سابقۀ ازدواج قبلی 08/3 |
تناسب فرهنگی خانوادهها 18/3 |
اصالت خانوادگی 52/3 |
تناسب فرهنگی خانوادهها 16/3 |
|
20 |
قومیت یکسان 07/3 |
شغل 91/2 |
درآمد 48/3 |
شغل 07/3 |
|
21 |
شغل 81/2 |
تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها 91/2 |
قومیت یکسان 36/3 |
نداشتن سابقۀ ازدواج قبلی 06/3 |
|
22 |
درآمد 60/2 |
قومیت یکسان 73/2 |
شغل 32/3 |
قومیت یکسان 67/3 |
جدول شمارۀ 4، رتبهبندی ملاکهای انتخاب دوست را در افراد بیتجربه و دارای تجربههای مختلف دوستی با جنس مخالف در زنان و مردان نشان میدهد. در این جدول، 5 ملاک بااهمیت و 5 ملاک کماهمیت آورده شده است. با توجه به نتایج، میانگین ملاکها برای انتخاب دوست در افراد بدون تجربه، بسیار کمتر از میانگین ملاکها در افراد دارای تجربه است؛ یعنی این ملاکها در افراد دارای تجربه، مهمتر از افراد بدون تجربه است. همچنین میانگین ملاکها و اهمیت آنها در افراد با دو تجربۀ دوستی، بیشتر از دو گروه دیگر است.
برای مقایسۀ دختران و پسران در ملاکهای انتخاب همسر و انتخاب دوست غیرهمجنس، از تحلیل واریانس چندمتغیره استفاده شد.
جدول 5- نتایج آزمون لامبدای ویلکس برای مقایسۀ ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست در بین دو جنس
Table 5- The results of Wilk's Lambda test for comparing of mate and spouse selection criteria in females and males
|
توان آماری |
مجذور اتای سهمی |
Sig. |
درجه آزادی خطا |
درجه آزادی فرض |
F |
ارزش |
متغیر |
|
1 |
252/0 |
001/0 |
460 |
22 |
039/7 |
748/0 |
ملاکهای انتخاب همسر |
|
1 |
411/0 |
001/0 |
461 |
22 |
601/14 |
.589/0 |
ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف |
نتایج جدول شمارۀ 5، تحلیل واریانس چندمتغیره (آزمون لامبدای ویلکس) را برای مقایسۀ ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف در بین دو جنس نشان میدهد. نتایج نشان داد در هر دو دسته ملاکها بین دختران و پسران، تفاوت معنیدار وجود دارد (001/0>p) و برای بررسی تکتک ملاکها به آزمون تکمتغیره نیاز است که در جدول شمارۀ 6 آورده شده است.
|
جدول 6- نتایج آزمون تحلیل واریانس برای مقایسۀ دختران و پسران در ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف Table 6- The results of analysis of variances test for comparing of mate and spouse selection criteria in females and males |
||||||||||||
انتخاب دوست جنس مخالف |
|
انتخاب همسر |
منبع واریانس |
ملاک |
||||||||
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
||
|
043/0 |
098/4 |
433/3 |
1 |
433/3 |
|
000/0 |
698/21 |
228/35 |
1 |
228/35 |
گروه |
سن |
|
|
|
838/0 |
482 |
798/403 |
|
|
|
624/1 |
481 |
937/780 |
خطا |
|
|
000/0 |
258/168 |
411/152 |
1 |
411/152 |
|
000/0 |
836/85 |
006/127 |
1 |
006/127 |
گروه |
شغل |
|
|
|
906/0 |
482 |
603/436 |
|
|
|
480/1 |
481 |
702/711 |
خطا |
|
|
980/0 |
001/0 |
001/0 |
1 |
001/0 |
|
385/0 |
757/0 |
975/0 |
1 |
975/0 |
گروه |
جذابیت فیزیکی |
|
|
|
839/0 |
482 |
634/404 |
|
|
|
289/1 |
481 |
775/619 |
خطا |
|
|
000/0 |
264/187 |
218/196 |
1 |
218/196 |
|
000/0 |
162/45 |
587/70 |
1 |
587/70 |
گروه |
درآمد |
|
|
|
048/1 |
482 |
047/505 |
|
|
|
563/1 |
481 |
786/751 |
خطا |
|
|
000/0 |
958/12 |
115/9 |
1 |
115/9 |
|
000/0 |
190/20 |
993/36 |
1 |
993/36 |
گروه |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
|
|
|
703/0 |
482 |
056/339 |
|
|
|
832/1 |
481 |
293/881 |
خطا |
|
|
انتخاب دوست جنس مخالف |
|
انتخاب همسر |
|
|
||||||||
|
Sig |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
منبع واریانس |
ملاک |
|
000/0 |
863/24 |
900/21 |
1 |
900/21 |
|
000/0 |
356/27 |
302/50 |
1 |
302/50 |
گروه |
|
|
|
|
881/0 |
482 |
553/424 |
|
|
|
839/1 |
481 |
443/884 |
خطا |
|
|
000/0 |
710/17 |
638/55 |
1 |
683/55 |
|
000/0 |
055/49 |
767/70 |
1 |
767/70 |
گروه |
تحصیلات |
|
|
|
885/0 |
482 |
808/426 |
|
|
|
443/1 |
481 |
891/693 |
خطا |
|
|
000/0 |
890/19 |
285/9 |
1 |
285/9 |
|
002/0 |
340/9 |
956/11 |
1 |
956/11 |
گروه |
سلامت جسمانی |
|
|
|
524/0 |
482 |
715/252 |
|
|
|
280/1 |
481 |
725/615 |
خطا |
|
|
000/0 |
448/47 |
036/10 |
1 |
036/10 |
|
000/0 |
944/12 |
061/17 |
1 |
061/17 |
گروه |
سلامت روانی |
|
|
|
505/0 |
482 |
212/243 |
|
|
|
318/1 |
481 |
974/633 |
خطا |
|
|
000/0 |
731/45 |
402/24 |
1 |
402/24 |
|
000/0 |
257/22 |
482/30 |
1 |
482/30 |
گروه |
توانایی تصمیمگیری |
|
|
|
514/0 |
482 |
885/247 |
|
|
|
370/1 |
481 |
748/658 |
خطا |
|
|
000/0 |
148/13 |
152/28 |
1 |
152/28 |
|
000/0 |
769/15 |
612/22 |
1 |
612/22 |
گروه |
ارتباط اجتماعی خوب |
|
|
|
616/0 |
482 |
716/296 |
|
|
|
434/1 |
481 |
764/689 |
خطا |
|
|
027/0 |
345/9 |
993/7 |
1 |
993/7 |
|
000/0 |
853/10 |
224/13 |
1 |
224/13 |
گروه |
توانایی بیان احساسات، خواستهها |
|
|
|
608/0 |
482 |
021/293 |
|
|
|
219/1 |
481 |
105/586 |
خطا |
|
|
002/0 |
386/8 |
552/5 |
1 |
552/5 |
|
000/0 |
912/28 |
314/47 |
1 |
314/47 |
گروه |
عفت و پاکدامنی |
|
|
|
594/0 |
482 |
371/286 |
|
|
|
636/1 |
481 |
150/787 |
خطا |
|
|
004/0 |
872/4 |
352/10 |
1 |
352/10 |
|
000/0 |
249/37 |
387/78 |
1 |
387/78 |
گروه |
نداشتن ازدواج قبلی |
|
|
|
234/1 |
482 |
026/595 |
|
|
|
104/2 |
481 |
213/1012 |
خطا |
|
|
070/0 |
534/ |
587/3 |
1 |
587/3 |
|
000/0 |
660/21 |
698/41 |
1 |
608/41 |
گروه |
توافق اخلاقی و مذهبی |
|
|
|
091/1 |
482 |
099/526 |
|
|
|
921/1 |
481 |
986/923 |
خطا |
|
|
028/0 |
872/4 |
946/7 |
1 |
946/7 |
|
000/0 |
117/14 |
753/30 |
1 |
753/30 |
گروه |
قومیت یکسان |
|
|
|
631/1 |
482 |
159/786 |
|
|
|
178/2 |
481 |
847/2047 |
خطا |
|
|
000/0 |
534/21 |
329/21 |
1 |
329/21 |
|
000/0 |
896/32 |
077/64 |
1 |
077/64 |
گروه |
اصالت خانوادگی |
|
|
|
990/0 |
482 |
421/477 |
|
|
|
948/1 |
481 |
921/936 |
خطا |
|
|
000/0 |
515/29 |
261/18 |
1 |
261/18 |
|
000/0 |
271/37 |
272/57 |
1 |
272/57 |
گروه |
ویژگیهای شخصیتی |
|
|
|
619/0 |
482 |
208/298 |
|
|
|
537/1 |
481 |
129/739 |
خطا |
|
|
000/0 |
925/23 |
909/9 |
1 |
909/9 |
|
000/0 |
664/38 |
973/61 |
1 |
973/61 |
گروه |
مسئولیتپذیری |
|
|
|
414/0 |
482 |
634/199 |
|
|
|
603/1 |
481 |
976/770 |
خطا |
|
|
000/0 |
518/18 |
297/7 |
1 |
297/7 |
|
000/0 |
551/11 |
281/15 |
1 |
281/15 |
گروه |
عشق و علاقه |
|
|
|
394/0 |
482 |
934/189 |
|
|
|
323/1 |
481 |
326/ |
خطا |
|
|
690/0 |
159/0 |
152/0 |
1 |
152/0 |
|
000/0 |
445/17 |
686/38 |
1 |
686/38 |
گروه |
نداشتن رابطۀ جنسی قبلی |
|
|
|
956/0 |
482 |
681/460 |
|
|
|
218/2 |
481 |
631/1066 |
خطا |
|
|
000/0 |
717/66 |
321/51 |
1 |
321/51 |
|
000/0 |
348/31 |
808/55 |
1 |
808/55 |
گروه |
استقلال رأی |
|
|
|
769/0 |
482 |
768/370 |
|
|
|
780/1 |
481 |
308/856 |
خطا |
|
جدول شمارۀ 6، تفاوت ملاکها را برای انتخاب همسر و انتخاب دوست جنس مخالف براساس جنسیت نشان میدهد در زمینۀ ملاکهای انتخاب همسر بجز ملاک جذابیت فیزیکی در تمام ملاکها، تفاوت معنیدار در بین دختران و پسران وجود دارد (05/0>p) و میانگین ملاکها در دختران نسبت به پسران بیشتر است (جدول شمارۀ 6 و 1).
همچنین نتایج تفاوت میانگینها در زمینۀ ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف نشان میدهد در ملاکهای نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج، توافق اخلاقی و مذهبی و جذابیت فیزیکی در بین دو جنس، تفاوت معنیداری وجود ندارد (05/0<p)؛ اما در دیگر مؤلفههای بررسیشده، بین دختران و پسران، تفاوت معنیداری وجود دارد (جدول شمارۀ 6 و 2).
|
جدول 7- نتایج آزمون چندمتغیرۀ لامبدای ویلکس برای مقایسه افراد با تجربۀ دوستی و بدون تجربۀ دوستی در ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست مخالف Table 7- The results of Wilk's Lambda test for comparing of mate and spouse selection criteria in people with and without previous private relations |
|||||||
|
توان آماری |
مجذور اتای سهمی |
Sig. |
درجه آزادی خطا |
درجه آزادی فرض |
F |
ارزش |
متغیرها |
|
974/0 |
075/0 |
026/0 |
461 |
22 |
693/1 |
925/0 |
ملاکهای انتخاب همسر |
|
1 |
138/0 |
000/0 |
460 |
22 |
354/3 |
862/0 |
ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف |
جدول شمارۀ 7، نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره (آزمون لامبدای ویلکس) را برای مقایسۀ ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف در بین افراد با تجربۀ دوستی و بدون تجربۀ دوستی قبلی نشان میدهد. با توجه به نتایج، بین افراد دارای تجربۀ دوستی و افراد بدون تجربۀ دوستی، تفاوت معنیدار وجود دارد (05/0>p) و برای بررسی تکتک ملاکها به آزمون تکمتغیره نیاز است.
|
جدول 8- نتایج آزمون تحلیل واریانس برای مقایسۀ افراد با تجربۀ دوستی و بدون تجربۀ دوستی در ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف Table 8- The results of analysis of variances test for comparing of mate and spouse selection criteria in people with and without previous private relations |
||||||||||||
|
انتخاب دوست جنس مخالف |
|
انتخاب همسر |
|
|
||||||||
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
. |
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
|
متغیر
|
|
371/0 |
801/0 |
356/1 |
1 |
356/1 |
|
436/0 |
608/0 |
513/0 |
1 |
513/0 |
گروه |
سن |
|
|
|
694/1 |
481 |
809/814 |
|
|
|
844/0 |
482 |
718/406 |
خطا |
|
|
144/0 |
140/2 |
714/3 |
1 |
714/3 |
|
160/0 |
978/1 |
408/2 |
1 |
408/2 |
گروه |
شغل |
|
|
|
736/1 |
481 |
994/834 |
|
|
|
217/1 |
482 |
607/586 |
خطا |
|
|
000/0 |
949/22 |
268/28 |
1 |
268/28 |
|
058/0 |
605/3 |
004/3 |
1 |
004/3 |
گروه |
جذابیت فیزیکی |
|
|
|
232/1 |
481 |
482/592 |
|
|
|
833/0 |
482 |
630/401 |
خطا |
|
|
000/0 |
260/20 |
238/33 |
1 |
238/33 |
|
081/0 |
067/3 |
433/4 |
1 |
433/4 |
گروه |
درآمد |
|
|
|
641/1 |
481 |
134/789 |
|
|
|
446/1 |
482 |
831/696 |
خطا |
|
|
932/0 |
007/0 |
014/1 |
1 |
014/0 |
|
34/0 |
897/0 |
647/0 |
1 |
647/0 |
گروه |
تناسب فرهنگی خانوادهها |
|
|
|
909/1 |
481 |
272/918 |
|
|
|
721/0 |
482 |
525/347 |
خطا |
|
|
انتخاب دوست جنس مخالف |
|
انتخاب همسر |
|
|
||||||||
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
|
Sig. |
F |
میانگین مجذورات |
درجه آزادی |
مجموع مجذورات |
|
متغیر |
|
534/0 |
387/0 |
751/0 |
1 |
751/0 |
|
001/0 |
205/10 |
256/9 |
1 |
956/9 |
گروه |
تناسب موقعیت خانوادهها |
|
|
|
942/1 |
481 |
995/933 |
|
|
|
907/0 |
482 |
196/437 |
خطا |
|
|
335/0 |
932/0 |
478/1 |
1 |
478/1 |
|
306/0 |
051/1 |
050/1 |
1 |
050/1 |
گروه |
تحصیلات |
|
|
|
578/1 |
481 |
180/763 |
|
|
|
999/0 |
482 |
397/481 |
خطا |
|
|
000/0 |
073/15 |
072/19 |
1 |
072/19 |
|
030/0 |
723/4 |
542/2 |
1 |
542/2 |
گروه |
سلامت جسمانی |
|
|
|
265/1 |
481 |
609/608 |
|
|
|
538/0 |
482 |
458/259 |
خطا |
|
|
000/0 |
207/25 |
419/32 |
1 |
419/32 |
|
083/0 |
013/3 |
573/1 |
1 |
573/1 |
گروه |
سلامت روانی |
|
|
|
286/1 |
481 |
617/618 |
|
|
|
522/0 |
482 |
675/251 |
خطا |
|
|
107/0 |
609/2 |
719/3 |
1 |
719/3 |
|
663/0 |
191/0 |
108/0 |
1 |
108/0 |
گروه |
توانایی تصمیمگیری |
|
|
|
425/1 |
481 |
511/685 |
|
|
|
565/0 |
482 |
180/272 |
خطا |
|
|
003/0 |
206/9 |
378/13 |
1 |
378/13 |
|
107/0 |
601/2 |
744/1 |
1 |
744/1 |
گروه |
ارتباط اجتماعی خوب |
|
|
|
453/1 |
481 |
999/698 |
|
|
|
670/0 |
482 |
124/323 |
خطا |
|
|
000/0 |
651/13 |
540/16 |
1 |
540/16 |
|
497/0 |
046/1 |
288/0 |
1 |
288/0 |
گروه |
توانایی بیان احساسات، خواستهها |
|
|
|
212/1 |
481 |
790/582 |
|
|
|
624/0 |
482 |
727/300 |
خطا |
|
|
114/0 |
502/2 |
317/4 |
1 |
317/4 |
|
248/0 |
337/1 |
808/0 |
1 |
808/0 |
گروه |
عفت و پاکدامنی |
|
|
|
726/1 |
481 |
146/830 |
|
|
|
604/0 |
482 |
116/291 |
خطا |
|
|
687/0 |
162/0 |
368/0 |
1 |
368/0 |
|
869/0 |
027/0 |
034/0 |
1 |
034/00 |
گروه |
نداشتن ازدواج قبلی |
|
|
|
267/2 |
481 |
232/1090 |
|
|
|
256/1 |
482 |
344/605 |
خطا |
|
|
976/0 |
001/0 |
002/0 |
1 |
002/0 |
|
170/0 |
889/1 |
068/2 |
1 |
068/2 |
گروه |
توافق اخلاقی ومذهبی |
|
|
|
007/2 |
481 |
592/965 |
|
|
|
095/1 |
482 |
618/527 |
خطا |
|
|
237/0 |
399/1 |
128/3 |
1 |
128/3 |
|
738/0 |
112/0 |
184/1 |
1 |
184/0 |
گروه |
قومیت یکسان |
|
|
|
236/2 |
481 |
472/1075 |
|
|
|
647/1 |
482 |
922/793 |
خطا |
|
|
576/0 |
314/0 |
653/0 |
1 |
653/0 |
|
876/0 |
025/0 |
025/0 |
1 |
025/0 |
گروه |
اصالت خانوادگی |
|
|
|
080/2 |
481 |
345/1000 |
|
|
|
035/1 |
482 |
725/498 |
خطا |
|
|
132/0 |
275/2 |
749/3 |
1 |
749/3 |
|
035/0 |
465/4 |
905/1 |
1 |
905/2 |
گروه |
ویژگیهای شخصیتی |
|
|
|
648/1 |
481 |
652/792 |
|
|
|
651/0 |
482 |
564/313 |
خطا |
|
|
139/0 |
198/2 |
789/3 |
1 |
789/3 |
|
096/0 |
777/2 |
200/1 |
1 |
200/1 |
گروه |
مسئولیتپذیری |
|
|
|
724/1 |
481 |
60/829 |
|
|
|
432/0 |
482 |
343/208 |
خطا |
|
|
001/0 |
862/10 |
390/14 |
1 |
390/14 |
|
541/0 |
375/0 |
153/0 |
1 |
153/0 |
گروه |
عشق و علاقه (صمیمیت) |
|
|
|
325/1 |
481 |
217/637 |
|
|
|
409/0 |
482 |
078/197 |
خطا |
|
|
299/0 |
082/1 |
481/2 |
1 |
481/2 |
|
035/0 |
466/4 |
230/4 |
1 |
230/4 |
گروه |
نداشتن رابطۀ جنسی قبلی |
|
|
|
293/2 |
481 |
836/1102 |
|
|
|
947/0 |
482 |
602/456 |
خطا |
|
|
056/0 |
662/3 |
893/6 |
1 |
893/6 |
|
533/0 |
389/0 |
341/0 |
1 |
341/0 |
گروه |
استقلال رأی |
|
|
|
882/1 |
481 |
223/905 |
|
|
|
875/0 |
482 |
748/421 |
خطا |
|
جدول شمارۀ 8، تفاوت ملاکهای انتخاب همسر و ملاکهای انتخاب دوست جنس مخالف را براساس تجربۀ دوستی قبل از ازدواج نشان میدهد. با توجه به یافتهها، بین افراد دارای تجربۀ دوستی با جنس مخالف و افراد بدون تجربۀ دوستی در ملاکهای جذابیت فیزیکی، درآمد، سلامت جسمانی، سلامت روانی، ارتباط اجتماعی کارآمد، توانایی بیان احساسات، نظرها و خواستهها، عشق و صمیمیت برای انتخاب دوست جنس مخالف، تفاوت معنیداری وجود دارد (05/0>p) و در سایر ملاکها، تفاوت معنیداری دیده نمیشود؛ اما برای انتخاب همسر فقط در مؤلفههای تناسب موقعیت اجتماعی خانوادهها، نداشتن رابطۀ جنسی قبل از ازدواج، سلامت جسمانی و ویژگیهای شخصیتی، تفاوت معنیدار وجود دارد و افراد داری تجربۀ دوستی، میانگین بالاتری گزارش کردهاند و سطح بالاتری را در 4 ملاک مذکور انتظار دارند (05/0>p).
|
جدول 9- نتایج آزمون فریدمن برای رتبهبندی ملاکهای انتخاب همسر و انتخاب دوست Table 9- The results of Friedman's test for ranking of mate and spouse selection criteria |
|||||||||
|
براساس تجربۀ دوستی قبلی |
|
براساس جنسیت |
ملاکها |
||||||
|
انتخاب همسر |
انتخاب دوست |
|
انتخاب همسر |
انتخاب دوست |
|||||
|
بدون تجربه |
دارای تجربه |
بدون تجربه |
دارای تجربه |
|
دختر |
پسر |
دختر |
پسر |
|
|
200 |
284 |
200 |
284 |
|
257 |
227 |
256 |
227 |
N |
|
311/643 |
915/764 |
534/517 |
235/823 |
|
949/737 |
470/880 |
857/626 |
304/661 |
Chi square |
|
21 |
21 |
21 |
21 |
|
21 |
21 |
21 |
21 |
Df |
|
000/0 |
000/0 |
000/0 |
000/0 |
|
000/0 |
000/0 |
000/0 |
000/0 |
Sig. |
در جدول شمارۀ 9، بررسی معنیداری تفاوت رتبهها در اولویتبندی و شناسایی مؤلفههایی که بیشترین اهمیت را در زمینۀ ملاکهای انتخاب همسر و دوست دارند، از روش آزمون فریدمن استفاده شد. با توجه به مقدار خی دو و سطح معنیداری بهدستآمده، هم تفاوت رتبههای ملاکهای انتخاب همسر و هم تفاوت رتبههای ملاکهای انتخاب دوست، معنیدار است.
بحث و نتیجه
مطالعۀ حاضر با هدف بررسی تفاوتهای جنسیتی برای تعیین ملاکهای انتخاب همسر و دوست جنس مخالف در افراد بدون تجربۀ دوستی و دارای تجربههای مختلف دوستی در دختران و پسران دانشگاه کردستان انجام شد. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، بهطور کلی، میانگین ملاکها برای انتخاب همسر در زنان نسبت به مردان بیشتر است؛ یعنی زنان نسبت به مردان برای انتخاب همسر، سختگیرتر هستند و با وسواس بیشتری عمل میکنند. این یافته با نظریۀ راهبردهای جنسیتی مبنی بر دقت نظر زنان نسبت به مردان همسوست (Buss and Barnes, 1986: 566; Buss and Schmitt, 1993: 220). براساس یافتهها، اولین ملاک برای انتخاب همسر در مردان و دومین ملاک در زنان، عشق و علاقه (صمیمیت) است که نشان میدهد مهربانی و صمیمیت و بااحساس بودن از مهمترین ملاکهای انتخاب همسر است که با یافتههای پژوهش شوارتز و هاسیبروک (Schwarz and Hassebrauck, 2012: 461) در آلمان، پژوهش چن و همکاران (Chen et al., 2015: 116) در دو فرهنگ آمریکا و چین و پژوهش غلامعلیئی و همکاران (1394: 19) در ایران همسوست. صمیمیت، جوهرۀ عشق را تشکیل میدهد و یکی از مؤلفههای مثلث عشق ازنظر استرنبرگ است و آن را احساساتی تعریف میکند که نشانۀ حس نزدیک بودن است (Sternberg, 1987: 333). میزان عشق در زمان شروع ازدواج، اهمیت زیادی برای سازگاری و رضایت زوجها دارد (Dinna, 2005: 55)؛ بر این اساس، فرض میشود که عشق، عنصری مهم و ضروری برای ازدواج است (رجبی و همکاران، 1394: 84)؛ اما بررسی یافتهها نشان میدهد در دختران بدون تجربۀ دوستی، عشق و علاقه (صمیمیت) از اولویتهای آنان برای انتخاب دوست جنس مخالف برای روابط کوتاهمدت نیست؛ یعنی دخترانی که هیچ نوع تجربۀ صمیمت عاطفی با جنس مخالف نداشتهاند، اگر بخواهند کسی را برای رابطهای کوتاهمدت انتخاب کنند، صمیمت و نزدیکی عاطفی با فرد مدنظر برایشان اهمیتی ندارد؛ در حالی که در پسران اینگونه نیست و عشق و علاقه حتی در پسران بدون تجربه، اولین ملاک مهم است. پیشبینی میشد ملاک عشق و علاقه برای دختران اهمیت داشته باشد؛ اما این ملاک برای دختران بدون تجربۀ دوستی با جنس مخالف، حتی بین 5 ملاک اول نیز نیست. به نظر میرسد این یافته نمیتواند به معنی این باشد که دختران به صمیمیت و عشق و دوستداشتن در رابطه اهمیت نمیدهند؛ بلکه شاید نشان میدهد به این علت که تجربۀ ارتباط دوستی با جنس مخالف نداشتهاند، فکرکردن به دوستداشتن کسی برای مدت کوتاهی برایشان بیمعنی و دور از ذهن است؛ اما به علت تفاوت شرایط اجتماعی برای پسران، حتی در صورتی که هیچگونه تجربۀ دوستی نداشته باشند، در ابراز نظر نسبت به دختران آزادترند و راحت اظهار میکنند که اگر قرار باشد رابطۀ کوتاهمدت داشته باشند، داشتن عشق و علاقه، اولویت آنهاست.
ملاک سلامت روان، که از نظر تعریف سازمان جهانی بهداشت «حال خوبی است که در آن فرد میتواند تواناییهای خودش را درک کند، از عهدۀ استرسهای طبیعی زندگی خود برآید، بتواند بهطور مؤثر و مفیدی فعالیت کند و توانایی همکاری با جامعهاش را داشته باشد» (World Health Organization, 2004: 12)، برای زنان، مهمترین ملاک و در مردان بعد از عشق و علاقه (صمیمیت) در رتبۀ دوم اهمیت قرار دارد که با یافتههای پژوهش حسینی و همکاران (1386: 509) و غلامعلیئی و همکاران (1394: 45) همسوست. به نظر میرسد با توجه به تعریف سلامت روان، که یکی از مؤلفههای آن، «توانایی همکاری با جامعه» است و مردان بهصورت کلی بیشتر از زنان در اجتماع حضور دارند، اهمیت این ملاک ازنظر زنان برای همسرانشان مهمتر است. شاید نیز مهمبودن این ملاک برای زنان از این لحاظ باشد که آنها تفسیر عمومی سلامت روان را اینگونه در نظرگرفته باشند که در جامعه، زنان بسیاری، قربانی خشونت و قدرت (جنسی و جسمی) مردان قرار میگیرند؛ بنابراین، احتمالاً ازنظر زنان، فرد سالم کسی است که کمتر شکاک است، کمتر کنترل میکند، بددل و بددهن نیست و رفتار و برخوردش با خانوادۀ همسر مناسب است و از آنجایی که در فرهنگ جامعۀ مدنظر، معمولاً مردان، انتخابگر هستند و زنان، انتخابشونده، ضروری است زنان با دقت بیشتری برای انتخاب همسر خود اقدام کنند. شاید نیز علت دیگر این باشد که زنان، حق طلاق ندارند و در بعضی موارد حتی در صورت نارضایتی زن، همسر حاضر به طلاق نیست؛ بنابراین، زنان به دقت بیشتری در بررسی سلامت روان افراد نیاز دارند.
در این پژوهش، درآمد، جزء 5 ملاک بیاهمیت و شغل همسر، که در پژوهشهای قبلی از ملاکهای مهم برای زنان بود، به ملاکی کماهمیت تبدیل شده است که با هیچکدام از پژوهشهای قبلی دربارۀ ملاکهای انتخاب همسر در زنان همخوانی ندارد. براساس نظریۀ تکاملی و پژوهشهای قبلی، درآمد همسر برای زنان، اهمیت بسیاری دارد (Li and Kenrick, 2006: 486؛ آقاسی و فلاح مینباشی، 1394: 18)؛ اما دربارۀ علت این موضوع که درآمد و شغل، که از اولویتهای مهم برای زنان بود، به ملاکهای کماهمیت و بیاهمیت تبدیل شده است، شاید بتوان گفت به این علت که جامعۀ مدنظر، دانشجو بودند و شرایط جامعه به سمتی میرود که دختران با پسران در یک سطح قرار میگیرند و انتظار میرود بعد از فارغالتحصیلی، شرایط شغلی مناسبی نیز برای آنها فراهم شود و آنها نیز مانند مردان ازنظر اقتصادی مستقل باشند. همچنین احتمالاً دیگر مانند گذشته، دختران انتظار ندارند همسرشان، آنها را حمایت مالی کند و ترجیح میدهند ازنظر اقتصادی به خود متکی باشند. همچنین به نظر میرسد حمایت مالی خانوادۀ دختر، علت دیگری برای ازدست دادن اهمیت ملاک شغل و درآمد برای دختران باشد؛ بر همین اساس، این اطمینان خاطر برای دختران بعد از ازدواج وجود دارد که اگر از طرف همسر حمایت نشوند، برای تأمین نیازهای خود با مشکل مواجه نمیشوند.
با توجه به نتایج، جذابیت فیزیکی در روابط کوتاهمدت در مردان در رتبۀ سوم و در زنان در رتبۀ پانزدهم اهمیت قرار دارد و برای مردان، روابط بلندمدت نسبت به روابط کوتاهمدت، کم اهمیتتر است. این یافته با یافتۀ پژوهش لی (li, 2007: 532) تناقض دارد. در پژوهش لی، تفاوتهای جنسیتی برای رتبهبندی 5 ملاک در رابطههای بلندمدت و کوتاهمدت بررسی شده است و نتایج نشان داد در روابط بلندمدت، اهمیت جذابیت فیزیکی در مردان، بیشتر از زنان است؛ ولی در روابط کوتاهمدت برای هر دو جنس، بسیار مهم است (li, 2007: 532)؛ در حالی که در پژوهش حاضر، جذابیت فیزیکی برای زنان در روابط کوتاهمدت نسبت به روابط بلندمدت نه تنها مهمتر نمیشود، بلکه کماهمیتتر نیز میشود.
یکی از تفاوتهای مشهود جنسیتی در جدول شمارۀ 2، نداشتن رابطۀ جنسی قبلی است که برای زنان در ردۀ ملاکهای بیاهمیت و برای مردان، جزء 5 ملاک مهم جدول است؛ هرچند با توجه به پژوهشهای انجامشده در سالهای قبل، که به تعدادی از آنها در پیشینه اشاره شد، و تغییر ملاکهای انتخاب همسر و همچنین همگرایی دو جنس در معیارهای انتخاب همسر، همچنان تفاوت معناداری برای ملاک «نداشتن رابطۀ جنسی قبلی» بین دو جنس وجود دارد. در پژوهشی که دیوید بأس دربارۀ تفاوتهای جنسیتی در 37 فرهنگ مختلف جهان انجام داد، بیشترین اهمیت برای ملاک «نداشتن رابطۀ جنسی» مربوط به کشور ایران است که با اختلاف 4/0- مردان بیشتر از زنان- ثبت شده است (Buss, 1989: 7). به نظر میرسد این نتیجه، نشاندهندۀ باور عموم مردم ایران و نگاه مردسالارانه به این موضوع است که زنان تا زمان ازدواج نباید هیچگونه رابطۀ جنسی را تجربه کرده باشند.
همچنین جدول شمارۀ 3 و 4 و بررسی میانگین معیارها نشان داد در کل، خواه در افراد بدون تجربه و خواه در افراد دارای تجربۀ قبلی در دوستی، میانگین ملاک انتخاب همسر و دوست در زنان نسبت به مردان، بسیار بیشتر است؛ یعنی در هر صورت، زنان نسبت به مردان، پرتوقعتر هستند و این موضوع نشان میدهد بسیاری از ملاکهای انتخاب همسر برای آنها نسبت به مردان، اهمیت بیشتری دارد و موقعیت را سختگیرانهتر بررسی میکنند (Schwarz and Hassebrauck, 2012: 452)؛ اما نتایج جدول شمارۀ 3 نشان میدهد میانگین ملاکها برای انتخاب همسر ازنظر افراد دارای تجربه در هر دو جنس، بیشتر از افراد بیتجربه است که نشان میدهد افراد دارای تجربه، دقیقتر از افراد بیتجربه در انتخاب همسر عمل میکنند. این تفاوت فقط در میزان میانگین ملاکها وجود دارد؛ ولی در رتبهبندی ملاکها تفاوت زیادی مشاهده نمیشود و بجز چند مورد، رتبهبندی ملاکها بسیار به یکدیگر نزدیک است. سلامت روان، مسئولیتپذیری، عشق و علاقه و عفت و پاکدامنی، رتبههای 1 تا 4 را با کمی اختلاف به خود اختصاص دادهاند. ملاکهای شغل، درآمد و قومیت یکسان در ردۀ ملاکهای بیاهمیت قرار دارند. قومیت یکسان، تقریباً بیاهمیتترین ملاک برای انتخاب همسر در هر دو جنس است که با پژوهش بیچ سورنسن و و پیلوت (Bech-Sørensen and Pollet, 2016: 174) همسوست. در این پژوهش، بیچ سورنسن و پیلوت- که بعد از 22 سال، پژوهش اسپرچر و همکارانش را تکرار کردند- به این نتیجه رسیدند که میانگین قومیت مختلف نسبت به 22 سال گذشته افزایش یافته است؛ یعنی قومیت متفاوت، مانعی برای ازدواج نیست و افراد با ازدواج با فردی از قومیت دیگر مشکلی ندارند. این یافته، افزایش میزان دگرپذیری را در افراد نشان میدهد.
با توجه به جدول شمارۀ 4، بهطور کلی، میانگین ملاکها در افراد بدون تجربه برای انتخاب دوست جنس مخالف نسبت به سه گروه دیگر دارای تجربههای قبلی در داشتن دوست جنس مخالف، کمتر است. شاید بتوان گفت علت کمبودن میانگین ملاکها در افراد بدون تجربۀ دوستی این است که این افراد بهعلت نداشتن تجربۀ اینگونه روابط، به تعیین اهمیت ملاکها برای داشتن دوست جنس مخالف تمایلی ندارند. درواقع، افراد بدون تجربه، میلی برای داشتن دوست جنس مخالف ندارند که حتی بخواهند برای آن معیاری داشته باشند؛ در حالی که سه گروه دیگر با تجربههای مختلف دوستی، اهمیت بیشتری برای ملاکها قائلند که شاید بتوان نتیجه گرفت افرادی که تجربۀ دوستی کوتاهمدت داشتهاند، مایل به تکرار این تجربه هستند و به همین علت، ملاکها را دقیقتر بررسی کردهاند و احتمالاً برای رابطۀ بعدی، کمبودهای روابط قبلی را بیشتر مدنظر قرار میدهند و اگر ملاکی را در رابطههای قبلی، بیاهمیت فرض کرده باشند و ازنظرشان این بیاهمیتپنداشتن، خللی در رابطۀ آنها ایجاد کرده باشد، میکوشند آن را در رابطۀ بعدی مدنظر قرار دهند و کسی را با داشتن آن ویژگی در اولویت انتخاب قرار دهند.
جدول شمارۀ 4 نشان میدهد جذابیت فیزیکی در افرادی که چندین تجربۀ دوستی داشتهاند، در رتبۀ سوم و بعد از سلامت جسم و روان قرار دارد. این نتیجه با نتایج پژوهشهای قبلی، که جذابیت فیزیکی در روابط کوتاهمدت نسبت به روابط بلندمدت، اهمیت بیشتری داشت، همسوست (Kenrick et al., 1993: 565; Li and Kenrick, 2006: 468; Buunk et al., 2002: 275; li et al., 2011: 293)؛ درحالی که در سه گروه دیگر، جذابیت فیزیکی در رتبههای دهم و یازدهم قرار دارد.
بهطور کلی، با توجه به یافتهها گفتنی است ملاکهای انتخاب همسر برای هر دوجنس بجز چند مورد خاص که شاید در زمینۀ فرهنگی ما ریشه داشته باشد، بسیار شبیه یکدیگر است و تفاوت زیادی بین زن و مرد در اولویتبندی معیارها برای انتخاب شریک وجود ندارد. همچنین اولویت این ملاکها برای انتخاب شریک در روابط کوتاهمدت و بلندمدت متفاوت بود و افراد براساس اینکه در چه رابطهای میخواهند وارد شوند، ملاکهای متفاوتی را در اولویت قرار میدهند.
)
